بیان مسئله:
آمادگی جسمانی از مقوله هایی است که توجه کامل جامعه را به خود جلب کرده است.افراد جامعه با شرکت در فعالیتهای سلامتیبخش چون دویدن نرم وآهسته،تمرینات موزون وهوازی در تلاشند تا آمادگی جسمانی خود رابهبود بخشند ودر نهایت کیفیت زندگی،بهرهوری و طول عمر خود را افزایش دهند.بعضی از متخصصین تربیتبدنی معتقدند که تودهها باید آمادگیجسمانی را مدنظر داشته باشند،چراکه با این عمل به پیشگیری از بیماریهای معینی چون چاقی،اختلالات اسکلتی عضلانی کمک خواهد کرد. همچنین متخصصین تربیتبدنی برعناصری چون عملکرد قلبی –عروقی،ترکیب بدنی وانعطاف پذیری به منظورکسب آمادگی جسمانی مرتبط با تندرستی تأکید میکنند(آزاد،1381).
در پژوهشی که دانشگاه هیوستون ومرکز آمادگی جسمانی کویردالاس انجام داد افراد کمی چاق وآماده را با افراد لاغرغیرآماده مقایسه کردند دریافتند که چاقهای آماده نسبت به لاغرهای غیرآماده کمتر درمعرض خطر بیماری های قلبی _عروقی وکاهش طول عمر بودند.این نتیجه،تایید چاقی نیست بلکه تاکید بر آمادگی جسمانی است( الوندی ،1382).
امروزه به واسطه تغییر در سبک و شیوه زندگی،میزان فعالیت بدنی در زندگی روزانه کاهش یافته و به تدریج منجر به کاهش انرژی و قوای فرد میشود ودر نهایت منجر به افزایش بروزبیماریها وبرخی مشکلات مرتبط با تندرستی میگردد(اوجی،1382).
فعالیت بدنی و وضعیت بیولوژیک در بین افراد به خصوص در بین نوجوانان وجوانان تحت تاثیر عوامل مختلف قرار دارد که میزان تحصیلات وآگاهی والدین،وضعیت اقتصادی،اجتماعی وفرهنگی خانوادهها نقش بسیار مؤثری در زمینه آمادگیجسمانی فرزندان دارد،بطوریکه بروستاد استدلال می نماید که باید از درک توقعات و ارزش های والدین شروع کنیدوسپس در پی آن بر رشد روان شناختی کودکان ازجمله جاذبه نسبت به فعالیت جسمانی اعمال نفوذ کنید(بروستاد[1] ،1998).
لذا با توجه به اهمیت مقوله آمادگی جسمانی وارتباط آن با سلامت فردی واجتماعی به نظر میرسد که بررسی این وضعیت بر روی دختران که به عنوان بخشی از متخصصان وفرهیختگان آینده را تشکیل خواهند داد بسیار با اهمیت است.بر این اساس محقق بر آن است تا به بررسی وضعیت آمادگیجسمانی،ترکیب بدنی وارتباط آن با وضعیت اقتصادی واجتماعی دانشآموزان دختران دوره راهنمایی شهرستان ایذه بپردازد وبه این سؤالات پاسخ گوید:آیا بین وضعیت اقتصادی_ اجتماعی خانوادههای دانش آموزان دختر دوره راهنمایی و آمادگی جسمانی آنان رابطه وجود دارد؟ آیا بین وضعیت اقتصادی_ اجتماعی خانواده های دانش آموزان دختر دوره راهنمایی وترکیب بدنی آنان رابطه وجود دارد؟
ضرورت واهمیت تحقیق:
سلامت جسمانی وداشتن وضعیت بدنی مطلوب در زندگی افراد از اهمیت خاصی برخوردار است. تغییرات مثبت ومنفی آن میتواند بر سایر ابعاد زندگی انسان اثر بگذارد.امروزه اهمیت فعالیت بدنی به عنوان بخش مکمل یک زندگی سالم مورد توجه قرارگرفته است،بعلاوه شواهد علمی در زمینه فواید سلامت بخش ورزش نیز در حال افزایش است.بررسیها نشان دادهاند اجرای منظم فعالیت بدنی مزایای معنیدار دارد.حفظ سطح مناسبی از عناصر آمادگیجسمانی درکاهش خطر امراضقلبی،فشار خون،دیابت وناراحتیهای روحی –روانی مؤثر است.اما درجوامع امروزی که متکی بر فناوری پیشرفته میباشند کاهش فعالیت جسمانی بیش از هر زمان دیگری به چشم میخورد. در کشورما نیز فعالیت بدنی ناکافی به شکل یک نگرانی بزرگ خودنمایی میکند،ماشینیشدن زندگی،استفاده ازسرگرمیهای کاذب رایانهای، کاهش شدیدی را در میزان فعالیتهای بدنی افراد جامعه مخصوصا جوانان و نوجوانان به وجود آورده است و این امر باعث بوجود آمدن نابسامانیهای فراوانی در زمینههای جسمی ،روحی واجتماعی در جامعه شده است(رمضانی،1382).در مطالعات مختلف صورتگرفته درجوامع پیشرفته مشخص کردهاند که با افزایش میزان تحصیلات،شیوع چاقی و استعمال سیگار کاهش یافته ومیزان فعالیت بدنی و داشتن عادات غذایی صحیح افزایش یافته است(لوزوف[2]، 1999).
طبق نظریات جامعه شناختی نوجوانان به خصوص دختران از مادران به عنوان منابع اطلاعاتی با صلاحیت استفاده میکنند.(ویلیامز[3] ،2006).والدین میتوانند با انجام تمرینات ورزشی و رعایت عادات صحیح بهداشتی و تغذیهایی چه درخانه وچه درمحیط کار وآگاه نمودن نوجوانان از مزایای فعالیت بدنی منظم تاثیر قابل توجهی بر آموزش کودکان خود بگذارند( اوجی،1382).
ورزش وخصوصا فعالیتهای مربوط به آمادگی جسمانی به طورخاص تأثیر بسزایی بر سلامت دختران جوان جامعه به عنوان مادران نسل آینده دارد.از این دیدگاه فعالیت جسمانی دختران به صورت ویژه از ابعاد فیزیولوژیکی،روان شناختی،اجتماعی،بهداشت روانی وفرهنگی و...مورد توجه قرار میگیرد.به طوری که طبق تحقیقات به عمل آمده فعالیتهایجسمانی درافراد باعث کنترل چاقی،بیتحرکی،آسیب دیدگی،اختلالات تغذیهای،توسعه فاکتورهای آمادگی جسمانی وتعامل بین کودک و والدین می شود.(کین ولارکین[4]،1999).
لذا محقق با توجه به جوان بودن جامعه وانجام تحقیقات ناکافی در این زمینه مبادرت به انجام این تحقیق می نماید تا به این سوال پاسخ گوید که : آیا بین وضعیت اقتصادی اجتماعی خانواده و آمادگی جسمانی دانشآموزان دختر دورۀ راهنمایی ارتباط وجود دارد؟ آیا بین وضعیت اقتصادی_ اجتماعی خانواده و ترکیب بدنی دانشآموزان دختر دورۀ راهنمایی ارتباط وجود دارد؟
اهداف تحقیق:
الف-هدف کلی:
هدف کلی از این انجام این تحقیق بررسی رابطه بین وضعیت اقتصادی-اجتماعی خانوادهها با آمادگی جسمانی و ترکیب بدنی دانشآموزان دختر دوره راهنمایی شهرستان ایذه در سال تحصیلی 87-1386می باشد.
ب-اهداف اختصاصی:
- بررسی رابطه بین وضعیت اقتصادی اجتماعی وآمادگیجسمانی دانشآموزان دختر دورۀ راهنمایی شهرستان ایذه
- بررسی رابطه بین سطح تحصیلات پدر و آمادگیجسمانی دانشآموزان دختر دورۀ راهنمایی شهرستان ایذه
- بررسی رابطه بین سطح تحصیلات مادر وآمادگیجسمانی دانشآموزان دختر دورۀ راهنمایی شهرستان ایذه
- بررسی رابطه بین شغل پدر وآمادگیجسمانی دانشآموزان دختر دورۀ راهنمایی شهرستان ایذه
- بررسی رابطه بین شغل مادر وآمادگیجسمانی دانشآموزان دختر دورۀ راهنمایی شهرستان ایذه
- بررسی رابطه بین نوع سکونت وآمادگیجسمانی دانشآموزان دختر دورۀ راهنمایی شهرستان ایذه
- بررسی رابطه بین درآمد والدین وآمادگیجسمانی دانشآموزان دختر دورۀ راهنمایی شهرستان ایذه
- بررسی رابطه بین وضعیت اقتصادی اجتماعی خانوادهها و نتایج درصد چربی زیر پوست دانشآموزان دختر دورۀ راهنمایی شهرستان ایذه
- بررسی رابطه بین وضعیت اقتصادی اجتماعی خانواده ها و شاخص توده بدنی دانشآموزان دختر دورۀ راهنمایی شهرستان ایذه
فرضیههای تحقیق:
1- بین وضعیت اقتصادی اجتماعی وآمادگیجسمانی دانشآموزان دختر دوره راهنمایی شهرستان ایذه رابطه وجود دارد.
2- بین سطح تحصیلات پدر وآمادگیجسمانی دانشآموزان دختر دوره راهنمایی شهرستان ایذه رابطه وجود دارد.
3- بین سطح تحصیلات مادر وآمادگیجسمانی دانشآموزان دختر دوره راهنمایی شهرستان ایذه رابطه وجود دارد.
4- بین شغل پدر وآمادگیجسمانی دانشآموزان دختر دوره راهنمایی شهرستان ایذه رابطه وجود دارد.
5- بین شغل مادر وآمادگیجسمانی دانشآموزان دختر دوره راهنمایی شهرستان ایذه رابطه وجود دارد.
6- بین نوع سکونت وآمادگیجسمانی دانشآموزان دختر دوره راهنمایی شهرستان ایذه رابطه وجود دارد.
7-بین درآمد والدین وآمادگیجسمانی دانشآموزان دختر دوره راهنمایی شهرستان ایذه رابطه وجود دارد.
8- بین وضعیت اقتصادی اجتماعی خانوادهها و نتایج درصد چربی زیر پوست دانشآموزان دختر دوره راهنمایی شهرستان ایذه رابطه وجود دارد.
9- بین وضعیت اقتصادی اجتماعی خانواده ها و شاخص توده بدنی دانشآموزان دختر دوره راهنمایی شهرستان ایذه رابطه وجود دارد.
متغیرهای تحقیق :
متغیر پیشبین:
وضعیت اقتصادی- اجتماعی دانش آموزان به عنوان متغیر مستقل این پژوهش در نظر گرفته شد.
متغیر های ملاک:
عوامل آمادگی جسمانی(انعطافپذیری،استقامتقلبی -تنفسی،سرعت،چابکی،استقامت عضلانی شکم) وترکیب بدنی(شاخص توده بدنی و درصد چربی بدن) به عنوان متغیرهای وابسته تحقیق محسوب می شود.
تعریف متغیرهای تحقیق:
تعریف نظری آمادگی جسمانی :
باتوسعه ونگهداری آن دسته از عواملی که از طریق پیشگیری ودرمان بیماری ها تأمین کننده سلامت هستند ، در ارتباط است.اجزای آمادگی تندرستی عبارتند از : استقامت قلبی –عروقی،ترکیب بدنی،قدرت،استقامت عضلانی وانعطاف پذیری(آزاد،1383).
تعریف عملیاتی آمادگی جسمانی:
آمادگیجسمانی در این تحقیق با استفاده از آزمونهای استقامت قلبی –عروقی،استقامت عضلانی شکم ،انعطاف پذیری،سرعت وچابکی اندازه گیری می شود .
تعریف نظری استقامت قلبی-تنفسی:
توانایی دستگاه گردش خون و تنفس برای انجام فعالیت نسبتأ سنگین وطولانی مدت وبرگشت سریع به حالت اولیه پس از انجام کار(همتی نژاد ورحمانی نیا،1383).
تعریف عملیاتی استقامت قلبی-تنفسی:
نمره ایی که دانش آموز از آزمون پله هاروارد[5] بدست می آورد.
تعریف نظری انعطاف پذیری :
عملکرد حرکت مفاصل بدن و اعضاء از طریق دامنه حرکتی(باتین لی[6] ،2000)یا حداکثر دامنه حرکتی دریک مفصل تعریف می شود(ووست،1999).
تعریف عملیاتی انعطاف پذیری:
این عامل از طریق خم شدن به جلو برای رساندن دستها به پا اندازه گیری می شود(بو ام گارتنر[7]، 1995).
تعریف نظری چربی زیرپوست بدن :
به قسمتی از چربی بدن که در زیر پوست در قسمتهای مختلف بدن تجمع مییابد،چربی زیر پوستی می گویند.
تعریف عملیاتی ترکیب بدنی :
این عامل از طریق اندازه گیری چربی زیر پوست در دونقطه عضله سه سر و عضله ساق پا اندازه گیری می شود. .که از فرمول تعدیل شده لومان (اسلاتر ) استفاده شده است .
1+ (مجموع چربی ساق پا وسه سر )735/0 = فرمول اسلاتر
تعریف نظری شاخص توده بدنی:
اؤ جمله شاخصهای مورد استفاده در ترکیب بدنی است(همتی نژاد ورحمانی نیا،1383).
تعریف عملیاتی شاخص توده بدنی:
این شاخص ازحاصل تقسیم وزن بر مجذور قد به دست می آید.
تعریف نظری استقامت عضلانی ماهیچه های شکم :
توانایی یک یا گروهی از عضلات برای انجام تعدادی حرکت یکنواخت یا انقباض نسبتأ طولانیمدت است (بوام گارتنر،1995).
تعریف عملیاتی استقامت عضلانی ماهیچه های شکم :
این عامل از طریق اندازه گیری تعداد درازونشست با پای جمع در یک دقیقه اندازه گیری میشود(بوام گارتنر،1995).
تعریف نظری چابکی:
توانایی تغییر مسیر سریع ودقیق بدن،حین فعالیت(گائینی،1383).
تعریف عملیاتی چابکی:
این عامل از طریق دوی 9×4 اندازه گیری می شود.
تعرف نظری سرعت:
توانایی اجرای یک حرکت ویژه با سرعت زیاد(گائینی،1383).
تعریف عملیاتی سرعت :
این عامل از طریق آزمون 60 متر اندازه گیری میشود.
وضعیت اقتصادی-اجتماعی :
شاخص مورد استفاده در کشورهای مختلف،شامل درآمد سالانه،درآمد سرانه،شغل وتحصیلات سرپرست خانوار،ومحل اقامت است(خلجی،1384).
تعریف عملیاتی وضعیت اقتصادی- اجتماعی:
سؤالات مربوط به این قسمت شامل سن،محل تولد،میزان تحصیلات،شغل،میزان درآمد والدین،نوع محل سکونت وتعداد افراد خانواده آنها بود،این ویژگی از طریق پرسشنامه مورد بررسی قرار گرفت.
روش انجام تحقیق :
امروزه با پیشرفت علم و تکنولوژی و ماشینی شدن جوامع،اگر چه خدمات ارزندهای برای بشر به ارمغان آورده اما عوارض متعددی را در برداشته است.یکی از این عوارض کاهش تحرک و فعالیت بدنی میباشد.کم تحرکی،سلامت جسمی و روانی انسان را مورد تهدید قرار داده و زندگی انسان را به طور چشمگیری دچار اختلال میسازد.در دنیای صنعتی امروز،سلامت جامعه بخصوص سلامت دختران از اهمیت زیادی برخوردار است.آنها در مسیر رشدوتکامل خود بعد از گذر از دوران کودکی،دوران های مختلفی را تجربه می کنند و نسلهای آینده در دامن آنها رشد میکنند،بنابراین مادران سالم هستند که با پرورش نسلهای سالم،جامعه توسعه یافته را پایه گذاری میکنند(اوجی،1382). اما هنوز هم در برخی از جوامع دخترها قربانی انبوهی از سنتهای غلط حاکم برخانواده خود هستند.به طوری که به بهداشت،تغذیه و آموزش آنها در مقایسه با پسرها توجه کمتری میشود.بدیهی است این امرتهدیدی جدی در جهت سلامت مادران آینده بشمار میآید(نیکو بخت،1380).