روش تحقیق بسته بندی و توزیع آب معدنی

فصل اول

معرفی محصول

) معرفی محصول

آب معدنی ، محصول بسته بندی شده آب گوارا قابل شربی است با ویژگیهای فیزیکی شیمیایی میکروبیولوژی تعریف شده که مستقیما از چشمه و یا نقاط حفر شده از طبقات زیرزمینی بدست می آید دارای خواص بهداشتی و درمانی باشد و در معرض هیچگونه پالایش خارج از استانداردهای مربوطه قرار نگیرد و در محل چشمه و یا منابع آبی مربوطه در شرایط خاص بهداشتی ، بسته بندی گردد.      

آب معدنی گازدار – آبی است که پس تصفیه های لازم و بسته بندی مقدار گاز آن برابر با مقدار گازی باشد که آب در مظهر چشمه دارد .                                                                        

آب معدنی بدون گاز – آب معدنی است که پس از تصفیه و بسته بندی فاقد گاز کربنیک مازاد بر مقدار لازم جهت نگاهداری املاح بی کربنات موجود و یا گازهای دیگر باشد .                             

آب معدنی گازدار شده – آب معدنی است که پس از تصفیه های لازم از منبع دیگری گازکربنیک به آن اضافه شود.

 

شرایط واردات محصول

شرایط ورود این کالا تحت تعرفه قید شده ممنوع نگریده است و شرایط خاصی نیز جهت ورود آن اعلام نشده است.

 

وضعیت استاندارد ملی یا بین المللی

جهت تولید کالا یا کیفیت مورد قبول و جلب اعتماد مصرف کنندگان محصولات تولیدی و همچنین یکنواخت کردن و کاهش تنوع یک محصول از استاندارد کردن آن استفاده می گردد به طور کلی در مورد هر محصول استانداردهای مختلف کارخانه ای ، توسط واحدهای تولیدی تعریف میگردد و صرفا حیطه اجرایی این نوع استانداردها در تحت شرایط تعریف شده آنها می باشد و صرفا از طرف همان واحدها قابل قبول می باشد استانداردهای منطقه کالا رعایت ضوابط و مقررات و اعمال کیفیت تعریف شده ای را در یک نگاه محدوده منطقه ای می باشد و استاندارد ملی تدوین ضوابط و ویژگیهای تعریف شده کالای تولیدی در سطح یک کشور می باشد و استانداردهای بین المللی ایجاد و تدوین ، ضوابط و ویژگیهای تولید یک کالا و یا یک محصول در سطح جهانی است. محصولات تولیدی می توانند از نظر الزام داشتن رعایت تشویقی و یا اجباری باشد. طی یک دهه گذشته یک استاندارد تشویقی بین المللی از ابعاد مختلف جهت واحدهای صنعتی به نام استانداردهای سری ایزو تعریف شده است که یک استاندارد اعتباری جهت توزیع کالا در سطح بین المللی می باشد . موسسه استاندارد اعتباری جهت توزیع کالا در سطح بین المللی می باشد.                                           

 موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران از اعضاء سازمان بین المللی استاندارد می باشد که از آخرین پیشرفت های علمی و فنی و صنعتی جهان استفاده می نماید و شرایط کلی و نیازمندیهای خاص کشور را مورد توجه قرار می دهد و استانداردهای تدوین شده مطابق استانداردهای جهانی بوده و کاملا قابل قبول و لازم الاجرا می باشد .

در جدول (2-2) نوع ، شماره و موضوع استانداردهای جهانی بوده و کاملا قابل قبول و لازم الاجرا می باشد .

(جداول در فایل اصلی قابل مشاهده است)

در جدول (2-2) نوع ، شماره و موضوع استانداردهای تدوین شده برای محصول ارائه گردیده

ویژگیهای آبهای معدنی طبیعی قابل شرب :

ویژگیهای فیزیکی

بو ، مزه ، رنگ

بو ، مزه ، رنگ  بعضی از آبهای معدنی به علت وجود گاز و املاح مختلف آن نسبت به آب آشامیدنی استاندارد ممکن است اختلاف داشته باشد .

آب معدنی باید زلال و عاری از ذرات معلق یا رسوب باشد .

 

ویژگیهای شیمیایی

چنانچه گازکربنیک به آب معدنی افزوده می شود این گاز باید مطابق استاندارد شماره 2179 ایران باشد .

ویژگیهای شیمیایی و میکروبیولوژی آب معدنی و آب شرب در جدول شماره (3-2) ، نشان داده شده است .

 

ترکیبات زیر در آب معدنی مجاز نمی باشد :

1) ترکیبات فنلی

2) باقیمانده سموم

3) ترکیبات حلقوی چند هسته ای

4) مواد موثر در کشش سطحی ( مواد پاک کننده )

 

 ویژگیهای بهداشتی

مظهر چشمه باید کاملا بهسازی شده  و اطراف آن غیر قابل نفوذ گردیده و به سهولت قابل تمیز کردن باشد .

 

 

استانداردهای بسته بندی و نشانه گذاری آب معدنی

آب معدنی باید در محل نزدیک به چشمه و در ظروف غیرقابل نفوذ پذیر و بسته بندی گردد حجم مجاز ظروف حداکثر 4 لیتر می باشد که به نوع ترکیبات شیمیایی آب و ظرف بستگی دارد .

 

آب معدنی باید دارای برچسبی با مشخصات زیر می باشد :

1) آب معدنی طبیعی

2) وزن خالص با حجم محتوی در سیستم کشوری که فرآورده در آن به فروش می رسد.

3) نام و نشان کارخانه تولید کننده ( علامت کارخانه تولید کننده ) نام و محل چشمه

4) مواد متشکل ( نتایج آزمایش فیزیکی و شیمیایی )

5) ذکر آب معدنی گازدار و یا گازدار شده

6) برچسب ترکیبات خاص آب معدنی یک یا چند مورد از عبارات زیر باید در محلی نزدیک به نام آب معدنی نوشته شود.

الف) قلیائی : چنانچه آب معدنی حاوی مقدار بیشتر از 600 میلی گرم در لیتر بی کربنات باشد.

ب) اسیدی : چنانچه آب معدنی حاوی مقادیر 250 میلی گرم در لیتر گاز کربنیک آزاد باشد .

ج) نمکین : چنانچه آب معدنی محتوی بیشتر از 1000 میلی گرم در لیتر نمک طعام باشد.

د) محتوی فلوئور : چنانچه مقدار فلوئور آب معدنی بیشتر از 1 میلی گرم در لیتر باشد.

ه) محتوی آهن : چنانچه مقدار آهن آب بیشتر از 5  میلی گرم در لیتر نمک باشد.

قیمت داخلی و جهانی محصول :

قیمت داخلی و جهانی آب معدنی ارتباط مستقیمی با کیفیت و ویژگیهای آن دارد با توجه به اینکه مصرف آب معدنی در داخل کشور هنوز فراگیر نشده است و میزان عرضه و تقاضا جهت این محصول در داخل کشور محدود می باشد .

به نظر نمی رسد که قیمت واقعی محصول با توجه به الگوی مصرف فعلی یک رقم واقعی و مناسبی باشد با تغییر الگوی مصرف آب که یک امور غیر قابل اجتناب در آینده نزدیک خواهد بود قیمت آن از یک روند واقعی عرضه و تقاضا تبعیت می نماید .

در حال حاضر قیمت 8 توزیع داخلی این محصول در بطریهای 5/1 لیتری  معادل 1500 ریال می باشد و جهت بطریهای 2 لیتری آن 1800 ریال قیمت گذاری گردیده است .

قیمت جهانی آب معدنی   و آب شرب   با توجه به کیفیت آب بسیار متنوع می باشد و جهت آب معدنی از ( 2/1 – 7/0).دلار کشورهای مختلف و آب های معدنی مختلف تغییر قیمت می نماید و بطور میانگین قیمت عرضه آن حدود 85% دلار می باشد .

میانگین قیمت عرضه آب شرب  در کشورهای اروپایی و کشورهای خلیج فارس حدود 6/0 – 45/0 دلار می باشد .

 

6-1 موارد مصرف و کاربرد

آب معدنی و آب شرب به عنوان یکی از نیازهای اساسی روزمره انسان و استمرار حیات می باشد میزان نیاز روزمره هر فرد 2-1 لیتر می باشد که بستگی به شرایط آب و هوایی سن و سال دارد و استفاده از آب آشامیدنی سالم و گوارا یکی از مهمترین فاکتورهای مصرف آب می باشد که از سالیان بسیار دور به آن توجه شده است .

منشاء حدود 80 درصد از بیماریهای انسان عدم دسترسی به آب سالم است هفتاد و پنج درصد از مردم جهان سوم از امکانات آب برای مصارف بهداشتی محرومند بنابراین ، زمان این تصور نادرست که آب سالم به هر میزان که مورد نیاز باشد وفور در دسترس است دیگر سپری نشده است واقعیت آن است که آب سالم و گوارا کمیاب و گرانبها می باشد آلودگی ها با ایجاد تغییرات نامطلوب در خواص فیزیکی ، شیمیایی و بیولوژیکی کیفیت آب را تنزل می دهند و در مراحلی آب را از حیطه انتفاع ساقط می نماید. برخی از آلودگی ها زوال پذیرند و به آسانی تجزیه و تحلیل و یا تقلیل داده می شوند نظیر مواد زائد کشاورزی و حیوانی و فاضلاب های انسانی بعضی از آلاینده ها نیز انحطاط ناپذیرند مانند جیوه ، سرب و برخی از ( ترکیبات پلاستیک ها که از افزایش آنها در آب باید جدا جلوگیری شود . )

کشورهای مختلف با توجه به شرایط اجتماعی صنعتی و کشاورزی 2 و انواع آلاینده ها و پساب های ناشی از فعالیت های انسانی ، استانداردهای خاصی برای خود تهیه کرده اند .

بسیاری از عوامل تشکیل دهنده این استاندارد در سطح جهانی یکسان و یا مشابه و همخوان می باشد وجود عناصر در آب آشامیدنی به میزان بالاتر از حد مجاز تاثیر مخربی بر سلامت انسان می گذارد و آب را منشا بیماریهای گوناگونی مبدل می سازد مقادیر غیرمجاز ارسنیک باعث سرطان پوست می شود . کادمیوم عنصری بسیار سمی است و مانع تنفس سلولهای بدن و در نتیجه باعث اختلالات ژنتیکی می گردد، سرب در استخوان ها ذخیره می شود و می تواند یا کلسیم استخوان به تبادل یونی بپردازد که نتیجه آن ناراحتیهای استخوانی است ، آلومینیم نیز به نوبه خود در افرادی که دیالیز می شوند از طریق ممانعت از رسوب کلسیم بر روی استخوان ها اثر منفی می گذارد . جیوه ، سیانور و سلنیوم در صورتی که بیش از حد مجاز در آب شرب وجود داشته باشد اثرات نامطلوبی بر روی کلیه، مغز و سیستم عصبی می گذارد .

سولفات ، فسفات و ترکیبات ازت دار مانند آمونیاک ، نیترات ، نیتریت ها نیز پیامدهای خاص خود را دارند و در صورتی که افزون بر حد مجاز استفاده شوند موجب بیماریهایی هم چون اسهال (سولفات ها) و ناراحتی های عصبی (فسفات ها) می گردند .

براساس آمارهای سازمان های جهانی بخش کمی از جمعیت جهانی به آب شیرین و گوارا دسترسی دارند .

 

7-1- کالای جایگزینی

هیچگونه کالای جایگزین جهت تامین آب مورد نیاز روزانه تاکنون بدست نیامده است مصرف آب معدنی و یا آب شرب یکی از طبیعی ترین راه های تامین آب مورد نیاز انسان می باشد .

تامین آب مورد نیاز روزانه به صورت بسیار محدود می تواند از طریق آب موجود در بعضی از کالاهای تولیدی دیگر به طور موقت تامین گردد که این امر می تواند بسیار موقتی باشد نظیر تامین آب روزانه از طریق استفاده از سایر نوشیدنی ها نظیر نوشابه های گازدار، آب میوه جات که بیش از 90% این محصولات نیز آب می باشد این امر صرفا جهت چند روز و یا درصدی از تامین آب روزانه فرد می تواند باشد که هم به علت هزینه بالاتر آن و هم عدم جایگزین کامل بجای آب شرب روزانه از اهمیت نابسیار کمی برخوردار می باشد .

 

8-1- اهمیت استراتژیکی کالا در دنیا

آب این ماده حیاتی نقش بسیار مهمی در شکل گیری تمدنها و استمرار آنها داشته است مروری بر سوابق تمدنهائی که در طول تاریخ شکل گرفته و شکوفا شده اند. نشانگر این واقعیت است که وجود آب و امکان دسترسی به آن یکی از کلیدی ترین عوامل استحکام فراگیری و استمرار آنها بوده است .

جوامع متمدن و توسعه یافته برای تامین نیازهای خود تاسیسات مهندسی پیشرفته ای نیز ایجاد کرده اند که از آن جمله می توان به شاهکارهای مهندسی اشاره کرد افزایش جمعیت و نیاز به تولید بیشتر مواد غذایی از طریق آبیاری به شیوه های مختلف پراکندگی و توزیع مکانی اسکان جمعیت و توسعه مناطق شهری ، وقوع انقلاب صنعتی و توسعه سریع صنایع ، نیاز بشر به تولید انرژی بیشتر و از جمله نیروی برقی – آبی ، استفاده از منابع انرژی برای پرورش آبزیان و بالاخره تغییرات اساسی که در الگوی زندگی بشر به وجود آمده است نقش استراتژیک آب و کاملا پیچیده کرده است افزایش تقاضا برای آب و اوجگیری رقابت بین مصرف کنندگان مختلف موجب شده انسان برای ایجاد موازنه و تعادل بین توزیع نیازها و منابع آب موجود مستقیما در وضعیت طبیعی رودخانه ها دخالت کند و با ایجاد تاسیسات گوناگون دخیره و توزیع آب ، شرایط طبیعی را به منظور تامین نیازهای خود تغییر دهد از طرف دیگر نیاز به توسعه در کلیه شئون اقتصادی جامع باعث شده طرحهای مختلف توسعه منابع آب در یک ناحیه جغرافیایی و در سطح حوزه آبریز متمرکز شوند و از سوی دیگر موضوع انتقال بین حوزه های آب برای تامین یا حفظ شرایط توسعه اجتماعی – اقتصادی در حوزه های کم آب مطرح گردد.

چرخه آب کره زمین نشان می دهد که سالانه به طور متوسط حدود 57600 میلیارد مترمکعب حجم آب از سطح  کره زمین تبخیر می شود و به همان میزان نزولات جوی در سطح این کره فرو می ریزد – مقادیر تبخیر و بارندگی اقیانوسها و خشکیها با هم برابر نیستند.

میزان تبخیر متوسط از سطح اقیانوسها نزدیک به 504000 میلیارد مترمکعب در سال است در حالی که تنها حدود 458000 میلیاد لیتر مکعب بارندگی بر روی آنها  می بارد .