خلاصه روش تحقیق طراحی الگویی جهت تعیین نظام استقرار تسهیلات ارائه دهنده خدمات در مناطق شهری مطالعه موردی جایابی ماشین های خود پرداز بانک کشاورزی در منطقه 10 شهرداری تهران
مقدمه
یکی از محرک های بزرگی که طی دو دهه اخیر صنعت بانکداری را دچار چالش نموده، ظهور روش‌های جدید بانکداری، به ویژه بانکداری الکترونیکی بوده است. امروزه صنعت بانکداری در بکارگیری و توسعه فن‌آوری پردازش الکترونیکی داده‌ها[1] به عنوان یکی از فعال‌ترین صنایع مطرح است. در این راستا یکی از مهم‌ترین نوآوری‌های فنی، اختراع ماشین‌های خودپرداز است. ماشین خودپرداز یکی از مشهورترین سخت‌افزارهای الکترونیکی در حیطه خدمات مالی و بانکی است که در میان سایر سخت‌افزارهای الکترونیکی مورد ستفاده در این صنعت، از بیشترین میزان رشد برخوردار بوده است. علت چنین رشد سریعی را می‌توان در استقبال روز‌افزون مشتریان از این دستگاه‌ها دانست.
علی‌رغم چنین استقبالی، روی‌آوری مشتریان به استفاده از ماشین‌های خودپرداز بعضاً با مشکلاتی نیز مواجه بوده است. تمایل مشتریان به استفاده از این دستگاه‌ها اغلب متأثر از عوامل ادراکی متعددی نظیر آسایش و راحتی[2]، قابلیت اطمینان[3]، سازگاری با سبک زندگی مشتریان[4] و کاربری آسان[5] است. در این راستا بانک‌ها تلاش کرده‌اند تا با اقدامات مختلفی نظیر افزایش تعداد ماشین‌های خودپرداز، متنوع کردن خدمات قابل ارائه توسط این ماشین‌ها، برگزاری قرعه‌کشی‌های مختلف برای حساب‌های این دستگاه‌ها، آموزش کارکنان، چاپ بروشورها و جزوات کوچک آموزشی برای مشتریان، نصب تابلوهای راهنما، خارج کردن دستگاه‌های فرسوده، افزایش امنیت دستگاه‌ها و کاربران آنها و... بر تمایل مشتریان به استفاده از این دستگاه‌ها بیفزایند.
یکی دیگر از اقداماتی که بانک‌ها در راستای افزایش روی‌آوری مشتریان به استفاده از ماشین‌های خودپرداز انجام می‌دهند، استفاده از روش‌های علمی جهت تعیین نظام مطلوب استقرار این ماشین‌ها است. جایگاه مناسب، که ارتباط مستقیم و معنی‌داری با عامل "آسایش و راحتی" دارد، همواره به عنوان یکی از شاخص‌های مهم در جذب مشتریان به استفاده از ماشین‌های خودپرداز مطرح بوده است. بر این اساس، لازم است تا بانک‌ها بیش از پیش ابعاد مختلف مسأله جایابی ماشین‌های خودپرداز را مورد توجه قرار دهند.
هدف از اجرای این پژوهش، تعیین مطلوب‌ترین جایگاه‌های استقرار برای تعداد مناسبی ماشین خودپرداز بانک کشاورزی در منطقه 10 شهرداری تهران بوده است که در این راستا اهداف تفصیلی زیر تعریف شده است:
1- تعیین معیارها و شاخص‌های مؤثر بر نظام استقرار ماشین‌های خودپرداز بانک کشاورزی؛
2- تعیین میزان اهمیت هر کدام از معیارها و شاخص‌های تأثیرگذار بر نظام استقرار ماشین‌های خودپرداز بانک کشاورزی؛
3- ارائه روشی جهت ارزیابی و انتخاب گزینه‌های مختلف بر اساس معیارها و شاخص‌های دخیل در امر جایابی ماشین‌های خودپرداز؛
4- مشخص نمودن تعداد مناسب ماشین‌های خودپرداز، به طوریکه ضمن پوشش تقاضای موجود در منطقه مورد مطالعه، سایر محدودیت‌های مورد نظر مدیران بانک نیز ارضا شود.
- روش تحقیق
تحقیق حاضر از نظر نوع هدف، پژوهشی-کاربردی و از نظر نوع روش، توصیفی-پیمایشی است. در راستای تحقق هدف اصلی تحقیق، ابتدا با مرور دقیق ادبیات موجود و بررسی تحقیقات و پژوهش‌های انجام شده، ضمن شناسائی ماهیت مسأله تحقیق، فهرست کاملی از معیارهای مورد توجه در جایابی این ماشین‌ها استخراج گردید. سپس با اخذ نظر از کارشناسان و صاحبنظران بانک کشاورزی میزان اهمیت هر کدام از معیارها محاسبه شد. لازم به ذکر است، معیارهای شناسائی‌شده در این تحقیق در دو سطح جایگاه عمومی (معیارهایی برای انتخاب مکان) و جایگاه خاص (شاخص‌هایی برای انتخاب جایگاه) بکار گرفته شده است. در ادامه، مدل مورد استفاده برای حل مسأله طراحی، و با اعمال تعدیلاتی در معیارها و اوزان محاسبه شده، ورودی‌های مدل مشخص گردید. مدل مورد استفاده در این پژوهش مدلی ترکیبی بوده و برای طراحی آن همزمان از روش‌ها و ابزارهای مختلفی همچون فرآیند تحلیل سلسله مراتبی گروهی، سیستم اطلاعات جغرافیایی، و روش برنامه‌ریزی آرمانی استفاده شده است. می‌توان گفت جهت دستیابی به اهداف تحقیق از ابزار ریاضی و مدل‌سازی استفاده شده است. نهایتاً، با انجام مشاهدات میدانی، جواب‌های بدست آمده از مدل مورد بررسی قرار گرفت تا مطلوبیت و مقبولیت نتایج حاصل تایید شود.
جامعه آماری این پژوهش را می‌توان در دو بخش جداگانه مورد توجه قرار داد. در بخش اول، از رؤسای شعب بانک کشاورزی، مدیریت شعب غرب تهران بزرگ، (بالغ بر 44 نفر) به عنوان جامعه آماری استفاده شد. از میان این جامعه و با استفاده از روش نمونه‌گیری قضاوتی، بر اساس دو عامل "سنوات خدمت" و "سطح تحصیلات" 22 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. در بخش دوم، با فرض امکان‌پذیر بودن استقرار دستگاه‌های خودپرداز در هر نقطه‌ای از یک محدوده شهری، جامعه مورد بررسی جهت پیاده‌سازی مدل، تمامی نقاط جغرافیایی موجود در منطقه 10 شهرداری تهران بزرگ انتخاب گردید؛ این در حالی است که بسته به نیازهای پیش‌آمده در طول فرآیند تحقیق، از نظرات و دیدگاه‌های مدیران و کارشناسان "اداره تحقیقات بازاریابی" و "اداره خدمات کارت" بانک کشاورزی نیز استفاده شده است.
بر اساس بخش‌بندی مطرح‌شده در مورد جامعه آماری پژوهش، قلمرو مکانی تحقیق نیز در دو سطح مجزا تعریف می‌شود. در سطح اول، که متناظر با بخش اول جامعه آماری تحقیق است، قلمرو مکانی محدوده تحت سرپرستی مدیریت شعب بانک کشاورزی در غرب تهران بزرگ است. اما در سطح دوم، که متناظر با بخش دوم جامعه آماری تحقیق است، قلمرو مکانی منطقه 10 شهرداری تهران بزرگ است. این منطقه، از شرق به خیابان نواب، از شمال به خیابان آزادی، از جنوب به خیابان قزوین، و از غرب به خیابان‌های هرمزان و شهیدان محدود می‌شود.
در این پژوهش از شیوه‌های مختلفی جهت جمع‌آوری و تجزیه و تحلیل داده‌های مورد نیاز استفاده شده است که در قالب گام‌های مدل طراحی‌شده برای پژوهش در جدول زیر ارائه شده است.
- یافته‌های پژوهش
شناسایی معیارهای مؤثر بر جایابی ماشین‌های خودپرداز
با مطالعه ادبیات مکان‌یابی تسهیلات ارائه‌دهنده خدمات شهری، به طور عام، و جایابی ماشین‌های خودپرداز، به طور خاص، فهرستی 29 عاملی از معیارها و شاخص‌های مؤثر بر جایابی ماشین‌های خودپرداز شناسائی شد. سپس، با گنجاندن این معیارها در پرسشنامه "سنجش معیارهای جایابی ماشین‌های خودپرداز"، معیارهایی که از نظر کارشناسان و خبرگان بانک کشاورزی با موضوع جایابی ماشین‌های خودپرداز از ارتباط بیشتری برخوردار بودند، مشخص گردید. در این راستا، پرسشنامه مذکور میان اعضای نمونه توزیع گردید که از این میان، 19 پرسشنامه توسط پاسخ‌دهندگان تکمیل شد. سپس، با استفاده از نرم‌افزارSPSS، میانگین امتیازات داده شده به هر معیار محاسبه و معیارهایی که نمره محاسبه شده برای آنها بالاتر از عدد 7 بود به عنوان معیارهای مورد بررسی در گام بعدی مدل انتخاب گردید. بدین ترتیب از میان 29 معیار شناسائی شده، 16 معیار، به میزان زیاد، و 13 معیار به میزان کم یا متوسط با جایابی ماشین‌های خودپرداز مرتبط شناخته شدند.
فهرست روش تحقیق طراحی الگویی جهت تعیین نظام استقرار تسهیلات ارائه دهنده خدمات در مناطق شهری مطالعه موردی جایابی ماشین های خود پرداز بانک کشاورزی در منطقه 10 شهرداری تهران
فهرست:
ندارد.
منبع:
آذر، عادل و علی رجب‌زاده؛ "تصمیم‌گیری کاربردی با رویکرد MADM"، نگاه دانش، چاپ اول، 1381.
ادیب‌نیا، حمیدرضا؛ "طراحی مدل ریاضی انتخاب استراتژی با رویکرد فازی"، دانشگاه علامه طباطبایی، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، 1383.
پرهیزگار، اکبر؛ "ارائه الگوی مناسب مکان‌گزینی مراکز خدمات شهری با تحقیق در مدل‌ها و GIS شهری"، پایان‌نامه دوره دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تربیت مدرس، 1376.
قدسی‌پور، سید حسن؛ "فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی AHP"، دانشگاه امیرکبیر، چاپ سوم، 1381.
گروه کارشناسان کشاورزی ایران، "هفتادمین سال خدمت‌رسانی بانک کشاورزی ایران"، 1382.
موسوی، ناصر؛ "مدل TOPGIA برای مکاسن‌یابی شعب بانک"، دانشگاه تهران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، 1381.
Adam, P. (1991), "Choosing a choice ATM site: ATM buyer's guide", credit union management, vol. 14, no. 3, pp. 15-18.
Al-Hanbali, N. (2003), "Building a spatial database and GIS data-model integration for banking: ATM site location", presented at commission IV joint workshop, Stuttgart, Germany, September 8-9.
Block, V. (1994), "With automated teller machine already installed in most bank branches, what new location should banks target for ATM deployment?", American banker, vol. 159, Iss. 88, pp. 14-16.
Chakhar, S. and Martal, J-M. (2003), "Enhancing geographical information system capabilities with multi-criteria evaluation functions", journal of geographic information and decision analysis, vol. 7, no. 2, pp. 47-71.
Chuang, P.T. (2002), "A QFD approach for distribution location model", International journal of quality & reliability management, vol. 19, no. 8/9, pp. 1037-1054.
Hernandez, T. and Bennison, D. (2000), "The art and science of retail location decision", International journal of retail & distribution management, vol. 23, no. 3, pp. 4-10.
Hokey, M. (1994), "Location planning of airport facilities using the analytic hierarchy process", Logistic and Transportation Review, vol. 30, no. 1, pp. 357-368.
Jafrullah, M. and et al, (2003), "An integrated approach for banking GIS", presented at commission IV joint workshop, Stuttgart, Germany, September 8-9.
Jeaxi, L. (2003), "Multi-Functional Parking facility's site selection in Tourist Towns: A case study of Changyang, china", unpublished M.S, thesis, international institute for geo-information science and earth observation.
Klose, A. and Drexl, A. (2004), "Facility location models for distribution system design", European journal of operation research, vol. 162, pp. 4-30.
Koontz, C.M. (2005), "Place: the forth "p" of marketing mix strategy, why do we under value it?" Marketing library services, vol. 19, no. 3, pp. 4-8.
Malczewski, J. (2000), "On the use of weighted linear combination method in GIS: Common and best practice approaches", Transaction in GIS, vol. 4, no. 1, pp. 5-22.
Miliotis, P. and et al. (2002), "A hierarchical location model for location bank branches in a competitive environment", International transaction in operation research, vol. 9, pp. 549-565.
Yang, L. and Lee. H., (1997), "An AHP decision model for facility location selection", Facilities, vol. 15, no. 9/10, pp. 241-254.
Zhao, L. and et al. (2004), "Branch bank closures in Sydney: a geographical perspective and analysis", presented at: Geoinformatic – Geospatial information research: Bridging the Pacific and Atlantic, University of Galve, Sweden, Jun,