پایان نامه بررسی رابطه بین عزت نفس و پرخاشگری دربین دانشجویان دختر و پسردانشگاه آزاد واحد اردبیل

پایان نامه جهت دریافت مدرک کارشناسی روانشناسی بالینی  

مقدمه

عزت نفس از جمله مفاهیمی است که در چند دهه اخیر مورد توجه بسیاری از روانشاسان و پژوهشگران قرار گرفته است اما از نظر قدمت تاریخی این موضوع در مباحثی که در علما و فلاسفه در تربیت گذشته داشته اند به چشم می خورد در مطالعاتی که توسط استنگ [1](1972) انجام داشته ارتباط متقابل بین عزت نفس و تصور خود از توانایی خود مورد نایید قرار گرفته است . بدین معنی اگر میدان عزت نفس کاهش یابد احساس ضعف و توانایی در خود به وجود می آید و بر عکس تا افزایش میزان عزت نفس احساس توانمندی و ارزشمندی فرد احیا می شود و تغییراتی مثبت چون افزایش پیشرفت تحصیلی ، افزایش تلاش برای کسب موفقیت داشتن اعتماد به نفس ،لاند[2] همت بودن تمایل به داشتن سلامت بیشتر .

عزت نفس عبارت است از ارزشی که اطلاعات درون خود پنداره برای فرد است و از اعتقادات فرد در مورد تمتم صفات و ویژگی ها که در او هست ناشی می شود . به طور کلی ارزیابی هایی که فرد از خود می کند عزت نفس او را شکل می دهد . ارزشیابی های مثبت و منفی اثراتی روی  عزت نفس دارند . پرخاشگری نوعی مکانیزم روانی است که در آن فرد به طور ناخود آگاه فشارهای ناشی از محرومیت و ناکامی های خود را  به صورت واکنش های ، حمله ، تجاوز، رفتارهای کینه توزانه نشان  می دهد.با توجه به انچه ذکر گردیدهدف پژوهش این است که آیا بین عزت نفس و پرخاشگری رابطه وجود دارد؟

بیان مسئله

عزت نفس از جمله مفاهیمی است که توجه دانش پژوهان بسیاری را به خود جلب می کند مزلو [3]در این باره می گوید : همه افراد جامعه ی ما به یک ارزشیابی ثابت و استعداد و معمولا عالی از خود نشان (عزت نفس) نیاز دارند ارضای عزت نفس به احساساتی از قبیل اعتماد به نفس ارزش قدرت ،لیاقت ، کفایت و مفید بودن مثمرثمر بودن  در جهان صنعتی خواهد شد  اما بی اعتنایی به نیازها موجب پیدایش احساساتی از قبیل خود کم بینی ضعف و درماندگی می شود این احساسات به نوبه ی خود به وجود اورنده ی دلسردی و یابی اساسی خواهد شد و یا به پدید آمدن گرایش های روان نژندی خواهد انجامید .

گروهی از صاحب نظران علوم رفتاری نظیر مزدید و لونز[4] معتقددند که پرخاشگری یک رفتاری است که ریشه در ذات و فطرت انسان دارد این دو معتقد ند که پرخاشگری یک نیروی نهفته در انسان دارای حالت هیدرولیکی است که به تدریج در شخص متراکم و فشرده می شود و سرانجام نیاز به تخلیه پیدا می کند .

به اعتقاد لورنز اگر چنین انرژی به شکل مطلوب و صحیح مثلا در طرق ورزش ها و بازی ها تخلیه شود جنبه سازندگی خواهد داشت در غیر این صورت به گونه ای تخلیه می شود که مخرب خواهد بود و ممکن است اعمالی از قبیل قتل ، ضرب و شتم تخریب و نظایر آن در بر داشته باشد .

واز نظر فروید پرخاشگری در انسان معرف غریزه مرگ است که در مقابل غریزه زندگی فعالیت می کند . یعنی همچنان که غریزه مرگ به صورت پرخاشگری می کوشد به نابود کردن و تخریب کردن بپردازن و این غریزه چنان چه بتواند دیگران را نابود کند و اگر نتواند دیگران را هدف پرخاشگری خود قرار دهد به جاف خود متوجه می شود وبه صورت خود کشی و خود آزاری جلوه گر می شود  . بنابراین از نظر فروید پرخاشگری حالتی مخرب و منفی دارد .ونیز گاهی رفتارهای پرخاشگرانه ناشی از یک احساس نا امنی برای فردی است که در آن قرار گرفته است ،یک کودک با ابزار دفاعی که یک حرکت پرخاشگرانه است از خود دفاع می کند تا وضعیت نا امن را از میان ببرد .فلذ اسوال اصلی پژوهش به این می پردازدکه آیا بین عزت نفس و پرخاشگری رابطه وجود دارد ؟

ضرورت و اهمیت تحقیق

ارزش وجود عزت نفس به عنوان بعدی از ابعاد شخصیت انسان و ارتباط آن با موفقیت و شکست ها ونا کامی ها فرد قابل ملاحضه و و تبیین می باشد . عزت نفس را می توان شاخص استفاده از توانایی ها داشت که نیروی انگیزش لازم را برای انجام فعالیت ها فراهم آورد و عزت نفس نتیجه خود ارزشیابی که فرد با توجه به ارزشهای شخصی انجام می دهد این ارزشیابی احتمالا در شیوه های مختلف زندگی اثر می گذارد وقتی فرد ارزش و اهمیت خود را در یابد و ابراز دارد در حقیقت استعداد ش را ظاهر ساخته است .

همه خواهان این هستیم که مورد اعتماد و پذیرش دیگران قرار بگیریم و در نظر سایرین از قدرت و مزیت ویژهای بر خور دار باشیم این کسب اعتماد و مورد پزیرش و تایید قرار گرفتن چندی است که در امیال و ارزوها ی همه ی انسان ها ست  هیچ انسانی از آن بیزاری نمی جوید بلکه در در مقام این است که در مورد مقبولیت و معبودیت دیگران قرار گیرد جامعه دانشجویی هم تابع قاعده و قانون است .تحقیق مورد نشر از نظر کاربردی حائز اهمیت است و روشن خواهد کرد که در رابطه بین عزت نفس و پرخاشگری دانشجویان چه تاثیری خواهد داشت .

هدف جزئی

تعیین رابطه بین عزت نفس و پرخاشگری در بین دانشجویان

اهداف جزئی

بررسی تاثیر عزت نفس بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان

بررسی تاثیر پرخاشگری بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان

فرضیه های تحقیق

بین عزت نفس و پرخاشگری دانشجویان رابطه وجود دارد .

بین عزت نفس و پیشرفت تحصیلی دانشجویان رابطه وجود دارد.

بین پرخاشگری و پیشرفت تحصیلی دانشجویان رابطه وجود دارد.

تعاریف نظری

عزت نفس

کوپر اسمیت (1967معتقد است عزت نفس عبارت است از یک قضاوت شخصی در مورد با ارزش بودن قبولی یا عدم قبولی که فرد در نگرشش متظاهر می شود  در حقیقت ممکن است شخص خود را همانطور که مردم می بیند، نبیند .

پرخاشگری

پرخاشگری واکنشی است عاطفی که هدف آن رفع موانع و حذف عامل تهدید است .

تعریف عملیاتی

عزت نفس

 منظور از عزت نفس در بین دانشجویان نمره ای است که افراد در پرسشنامه عزت نفس کوپر اسمیت بدست می آورند .

پرخاشگری

منظور از پرخاشگری در بین افراد مورد مطالعه نمره ای است که فرد در آزمون پرخاشگری اهواز بدست  می آورد .

عزت نفس

عزت نفس چیست؟

عزت نفس عبارت است از ارزشی که ما برای خود قائل می‏شویم. همچنان که فرد از خود درکی پیدا می‏کند و هویت خود درمی‏یابد تدریجاً برای خصوصیات خود ارزشی منفی یا مثبت قائل می‏شود، مجموع این ارزیابی‏ها که فرد از خود می‏کند عزت نفس را تشکیل می‏دهد. به عبارت دیگر عزت نفس هر فرد براساس ترکیبی از اطلاعات عینی در مورد خودش و ارزش‏های ذهنی که برای آن اطلاعات قائل است بنا نهاده می‏شود. بنابراین عزت نفس عبارت است از ارزشی که اطلاعات درونی خودپنداره برای فرد دارد و از جمله اعتقادات فرد در مورد تمام صفات و ویژگی‏هایی که در اوست ناشی می‏شود.

عزت نفس و خودانگاره اغلب باهم اشتباه می‏شود. این دو، معنای کاملاً متفاوت دارند. مفهوم خود مجموعه‏ای است از عقاید فرد درباره خود که بیشتر برمبنای توصیف است تا قضاوت و ممکن برخی از بخش‏های مفهوم خود، خوب یا بد تلقی شود ولی برخی بخش‏ها نه خوب تلقی می‏شود نه بد، از طرف دیگر عزت نفس به ارزیابی‏های شخص از خصوصیاتش اطلاق می‏شود.

خودانگاره که مفهوم عزت نفس را می‏سازد تحت تأثیر محیط بیرونی شکل می‏گیرد. در سال‏های اول زندگی ما به شدت تحت تأثیر برداشت دیگران از خودمان قرار می‏گیریم. این امر نگرش مارا نسبت به خودمان تحت تأثیر قرار می‏دهد. می‏توان نحوه شکل گیری عزت نفس را از طریق تفکر در مورد خود ادراک شده و خود ایده‏آل مورد بررسی قرار داد و خود ادراک شده همان خودپنداره است یعنی یک دیدگاه عینی درباره مهارت‏ها صفات و ویژگی‏هایی که در یک فرد وجود دارد و یا فرد فاقد آن است. خود ایده‏آل عبارت از تصوری است که هر فرد دوست دارد از خود داشته باشد که لزوماً پنداری پوچ نیست و یک تمایل صادقانه برای داشتن نگرش‏ها و اسنادهای خاص است، زمانی که خود ادراک شده و خود ایده‏آل باهم هم‏تراز باشند فرد از عزت نفس بالایی برخوردار خواهد بود در غیراینصورت مسائل مربوط به عزت نفس بروز پیدا می‏کند.

عزت نفس فردی و عزت نفس جمعی

مطابق نظریه هویت اجتماعی خودپنداره دو جنبه متفاوت دارد: یکی هویت فردی است که مشتمل بر باورهای فرد در مورد مهارت‏ها و توانایی‏هایش می‏باشد و دیگری هویت اجتماعی است که عبارت است از جنبه‏ای خودپنداره افراد که از آگاهی آنان از عضویت در یک یا چند گروه اجتماعی، توأم با ارزش و اهمیت عاطفی که به هر عضو تعلق می‏گیرد ناشی می‏شود. در حالی که هویت فردی به ویژگی‏های شخصی فرد نسبت داده می‏شود. هویت جمعی یا اجتماعی به ویژگی‏های گروه‏هایی نسبت داده می‏شود که فرد در آنها عضویت دارد این ویژگی‏ها ممکن است شبیه به همان ویژگی‏های فردی باشد و یا هیچگونه شباهتی به یکدیگر ندارند مطالعات نشان داده افرادی که عزت نفس شان بالاست انواع خطاها یا تحریفات تقوی کننده خویشتن یا خودافزایی را به ویژه زمانی که یک تهدید یا خیالی نسبت به خودپنداره فرد خود مواجه باشید از خود نشان می‏دهند در حالیکه افراد با عزت نفس جمعی پایین ممکن است چنین سوگیری یا تعریفات را برای افزایش عزت نفس گروه خودی نشان ندهد.

 ابعاد عزت نفس

   علاوه برتقسیم "خود" به خود فاعلی و خود مفعولی، که در بخشهای قبلی به آن پرداخته شد، جیمز(1890) سه عنصر اساسی را در مورد "خود " مطرح می کند، که شامل جنبه مادی، جنبه اجتماعی و جنبه روانی می باشند. از نظر جیمز عنصر مادی شامل بدن، خانواده و خانه است. جنبه اجتماعی به سطح و موقعیت اجتماعی فرد در نگاه دیگران اشاره دارد و عنصر روانی به حالات هشیاری، شناختی و تمایلات فرد بر می­گردد. بر این اساس به 5 زمینه و جنبه از عزت نفس اشاره می شود. بیابانگرد(1372) این زمینه را شامل ا- زمینه اجتماعی2- زمینه تحصیلی3-زمینه خانوادگی    4- تصور جسمانی و 5 – عزت نفس کلی می داند.

1-زمینه اجتماعی. زمینه اجتماعی شامل عقاید فرد، در باره خودش به عنوان یک دوست برای دیگران است و اینکه فرد موقعیت خودرا در بین دوستان و هم سالانش چگونه ارزیابی می کند.

2-زمینه تحصیلی. ارزشی است که فرد برای پیشرفت و توانایی تحصیل قائل است. معیارهایی که مبنای قضاوت فرد قرار می گیرند، توسط معلمان، دوستان و خانواده تشکیل می شوند.

3-زمینه خانوادگی. به ارزیابی شخص از خود به عنوان عضوی از اعضای خانواده بر می گردد. شخصی که احساس می کند عضو با ارزشی از خانواده است، عزت نفس بالایی در زمینه خانوادگی دارد.

4-تصور جسمانی. به تصور فرد از وضعیت جسمانی، ویژگیهای ظاهری و تواناییهای بدنی اشاره دارد.

5-عزت نفس کلی. ارزیابی فرد از "خود"در زمینه های مختلف است. عزت نفس کلی از اعتقادات فرد یا چیزهایی که متعلق به اواست ناشی می شود.

به چه دلیل عزت نفس اهمیت دارد؟

پی بردن به شخصیت قابلیت‏ها و توانایی‏ها یا خودپنداری از مهمترین مسائل بهداشت روانی است. تصور مثبت و متعادل از خود داشتن نشانه سلامت روانی و تصور منفی خود به معنای روان ناسالم قلمداد می‏شود. همه افراد در جامعه به یک ارزشیابی ثابت و استوار و معمولاً عالی از خودشان به احترام به خود یا عزت نفس یا به احترام به دیگران تمایل دارند.