تحقیق پایانی سطح دو (کارشناسی )
مقدمه
حقوق از جمله مقوله هایی است که در همه اعصار مورد توجه انسان بوده است. دانشمندان و فیلسوفان درباره آن پیوسته داد سخن سر داده اند. شاید بسیاری از انقلاب ها و جنگ ها و ... به خاطر رعایت نکردن همین حقوق برپا شده باشد. همچنین در سطح جهان، سازمانی به نام حقوق بشر وجود دارد. و درباره حقوق انسان ها (حقوق بشر)، حقوق زن ها و مردها کتاب های بسیاری نگاشته شده است.
در ادیان آسمانی هم، حقوق بسیاری برای انسان ها بیان شده است و در دین مبین اسلام به حقوق انسان ها مخصوصاً زن توجه خاصی شده است.
به شهادت تاریخ زن در پیش از اسلام، بدترین و نکبت بارترین وضع را داشته است. حتی در بعضی از جوامع بحث بر سر این مسأله بود که آیا زن انسان است و از روح انسانی برخوردار است یا حیوان می باشد؟
در جوامع بسیار متمدن چون ایران و روم، زن از بسیاری از حقوق مادی و معنوی از جمله حق معامله، حق حضانت، حق ارث و ... محروم بود. و در عربستان، دختران را به جرم دختر بودن زنده به گور می کردند. که در سوره تکویر آیه 8 و 9 به این قضیه اشاره شده است:
«وَإذَا الْمَوْءُدَهُ سُئِلَتْ بِِِأیِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ»
و در آن هنگام که از دختران زنده به گور شده سوال شود: به کدامین گناه کشته شدند؟!
حتی در جوامع امروزی نیز داشتن دختر بیشتر، نوعی ننگ برای خانواده به حساب می آید و حتی در بعضی از کشورها که قانون تک فرزندی به خاطر جمعیت زیاد اجرا می شود. زنان چنین کشورهایی برای ادامه داشتن نسلشان جنین دختر را سقط میکنند. در چین هم اکنون جمعیت پسران نسبت به دختران افزایش بسیاری یافته است.
با ظهور اسلام، تمام ننگهای گذشته از چهره زن پاک شد. اسلام، بیان داشت که دختر به عنوان دسته گل است و یا هر زنی که اولین فرزندش دختر باشد قدم او برای خانواده مبارک است، یا اینکه زن ریحانه است. و نباید کارهایی را که از توان او بیرون است. برعهده او نهاد ...
اسلام برای زن حقوق بسیاری قرار داده است مخصوصاً در خانواده البته این حقوق در خانواده از دو جهت مهم است: ا- این حقوق به عنوان خمیرمایه است که سنگ های اول اجتماع را به هم می چسباند. 2- زن و شوهر با رعایت حقوق یکدیگر یاد می گیرند که حقوق افراد دیگر را هم رعایت کنند.
اسلام در کنار سفارش مردان به رعایت حقوق زنان، سفارش های دیگری هم به غیر از رعایت حقوق کرده است.از جمله اینکه زن امانتی است الهی در دست شما، زن عنصری باوفا است که در بسیاری از موارد همدم تنهایی شماست. بنابراین مراعات حال او را در همه حال داشته باشید.
در این تحقیق سعی شده است. بخشی از حقوق زنان به صورت مختصر جمعآوری شود. امید است توانسته باشم حق مطلب را ادا کنم و شما خواننده محترم با مطالعه این تحقیق تا حدودی با حقوق زن آشنا شوید.
کلیات
1- تعریف و تبین موضوع
2- ضرورت و اهمیت موضوع
3- فوائد و اهداف تحقیق
4- پیشینه موضوع
5- سوال های تحقیق
6- روش تحقیق
7- ساختار تحقیق
8- کلید واژه ها
9- مشکلات و موانع
1- تعریف و تبیین موضوع
این تحقیق درباره حقوق می باشد. یعنی حقوقی که زن در زندگی خانوادگی برعهده مرد دارد. در این تحقیق بسیاری از حقوق زن برشمارده شده است. که بعضی از این حقوق، حقوق مشترک بین زن و مرد است مانند خوش اخلاقی، محبت کردن و... که هم زن باید خوش اخلاق باشد و هم مرد، و بعضی از حقوق مختص به زن است مانند: مهر و نفقه.
2- ضرورت و اهمیت موضوع
با توجه به اینکه آمار طلاق در سطح کشور و جهان بالا رفته است و یا بعضی از زنان و مردان از زندگی زناشویی احساس رضایت نمی کنند و همیشه گلایه دارند که از زندگی خود لذت نمی برند شاید بسیاری از این طلاق ها و نارضایتی ها به خاطر این باشد که زن و مرد از حقوق وظایفی که در مقابل یکدیگر دارند بی اطلاع هستند. و روش امامان معصوم (علیه السلام) ما به گونه ای بوده که هر فرد را به حقوق طرف مقابل آشنا می کردند تا فرد وظایف خود را در مقابل دیگران بداند.
این تحقیق بسیاری از حقوق زنان را در زندگی خانوادگی تبیین می کند که اگر مردان این حقوق را مراعات کنند شاید مشکلاتی که در گذشته داشته اند، دیگر نداشته باشند. البته در کنار سفارش مردان به رعایت حقوق زنان، زنان را هم به رعایت حقوق مردان سفارش می کنیم چون اگر این حقوق به تنهایی از یک طرف رعایت شود و طرف دیگر رعایت نکند مشکلات دیگری در زندگی بوجود می آید.
3- فوائد و اهداف تحقیق
این تحقیق نشان می دهد که دین مبین اسلام چقدر به زن اهمیت می دهد. در آنجایی که دنیای غرب تشابه حقوق زن و مرد را به معنای تساوی حقوق سر می دهد دین مبین اسلام با قرار دادن حقوق مختص به زن و مرد مخصوصاً در کانون گرم خانواده، تمام نیازهای آن ها را مورد توجه قرار داده است. زوجین می توانند با به کارگیری این دستورات اسلامی، تا حد زیادی با هم هماهنگی و تفاهم داشته باشند و اگر در زندگی مشترکشان مشکلی بوجود آید می توانند مشکل را ریشه یابی کنند و ببینند مشکلاتشان از کجا نشأت گرفته است و آن را حل کنند.
از آنجایی که کتابی یا تحقیقی مختص به حقوق زن مخصوصاً در خانواده نوشته نشده است. این تحقیق می تواند افراد را با حقوق زن آشنا کند.
هدف از انتخاب این موضوع، گردآوری و معرفی حقوق زن، در دین مبین اسلام است.
4- پیشینه موضوع
حقوق از جمله مقوله هایی است که مورد توجه بوده است. و درباره آن کتابهای بسیاری نوشته شده است مانند حقوق بشر و ...
در مورد حقوق زوجین هم کتاب های زیادی نوشته شده است. ولی در سطح استان خراسان شمالی تحقیقی در مورد حقوق زن بر مرد یا مرد بر زن صورت نگرفته است. البته تحقیق های زیادی درباره ازدواج، نظام خانواده در اسلام، طلاق، حجاب، نقش باورهای ارتباطی در کارکردهای خانواده و سازگاری زناشویی به چشم می خورد. ولی تحقیقی که به طور خاص، حقوق زوجین، یا حقوق زن بر مرد را مورد بررسی قرار دهد در سطح استان صورت نگرفته است.
5- سوال های تحقیق
سوال هایی که در این تحقیق با آن مواجه می شویم و به ذهن می رسد موارد زیر می باشد:
1- اهداف ازدواج چه چیزهایی می باشد؟ و معیارهای انتخاب همسر چیست؟
2- آیا سرپرستی مردان بر زنان اهانت به بانوان نیست؟
3- چرا مسئولیت پرداخت نفقه بر عهده مرد است؟
4- نفقه به چه مواردی تعلق می گیرد؟
5- فلسفه مهر چیست؟
6- مالک مهر چه کسی می باشد؟
7- برای داشتن یک رابطه زناشویی ایده ال باید چه نکاتی را رعایت کرد؟
8- چه زمان می توان از رابطه زناشویی جلوگیری کرد؟
9- آیا قَسْم از حقوق زوج است یا زوجه؟
10- عواقب تنبیه و توهین به همسر را بیان کنید؟
11- در چه مواقعی شوهر می تواند زن خود را تنبیه کند؟
12- ارث زن در گذشته چگونه بوده است؟
13- چرا ارث زن کمتر از مرد است؟
14- زن از چه چیزهایی ارث می برد؟
6- روش تحقیق
تحقیق به اعتبار نوع: کاربردی
تحقیق به اعتبار موضوع: عقلی و دینی
به اعتبار روش جمع آوری اطلاعات: کتابخانه ای
7- ساختار تحقیق:
این تحقیق از شش فصل تشکیل شده است. که بخش اول آن را کلیات تشکیل می دهد. در ابتدای هر فصل آیه قرآنی مربوط به موضوع همان فصل آمده است.
فصل اول: این فصل درباره ازدواج می باشد. که اهمیت ازدواج در اسلام و ادیان آسمانی دیگر را بیان می کند. همچنین انواع عقد ازدواج و اهداف ازدواج و معیارهای انتخاب همسر را مورد بررسی قرار می دهد.
فصل دوم: این فصل درباره مهر می باشد. که ابتدا فلسفه مهر را بیان می کند و انواع و مقدار آن را مورد بررسی قرار می دهد و زن در همه حال مالک مهر است.
فصل سوم: این فصل درباره نفقه می باشد. که ابتدا نفقه را تعریف کرده، و بیان می دارد که چرا سرپرستی زنان برعهده مردان گذاشته شده است؟ انواع و حدود نفقه را بیان می کند. و اینکه چرا مسئولیت پرداخت نفقه بر عهده مرد می باشد؟ و چه کسی مالک نفقه می باشد؟
فصل چهارم: درباره ارتباط متقابل میباشد مانند حق برخورد خوش، خوش اخلاقی، کمک کردن مرد در خانه، وقت گذاری برای همسر،رفت و آمد فامیلی و ....
فصل پنجم: این فصل در رابطه با روابط زناشوئی می باشد. ابتدا اهمیت دادن اسلام به نظافت و تمیزی را بیان می کند و بعد نکاتی را که در رابطه زناشوئی باید رعایت شود را مورد بررسی قرار می دهد.
فصل ششم: این فصل در رابطه با ارث زوجه می باشد که ارث زن در گذشته چگونه بوده و با ظهور اسلام چه تفاوتهایی کرده است؟ چرا ارث زن کمتر از مرد است و زن از چه چیزهایی ارث می برد؟
8- کلید واژه ها
واژه هایی که در این تحقیق با آن مواجه هستیم عبارتند از:
حقوق: حقوق از ریشه حق می باشد. حق واژه ای عربی است، و به معنای ثابت، ضدباطل، مطابقت و موافقت می باشد. به همین جهت چیزی که با واقع مطابق باشد حق گفته می شود.[1]
واژه حقوق به معنای مجموعه مطالبات و درخواست های طرفینی است که دو انسان در قبال هم پیدا کرده و براساس آن به ادامه زندگی و یا همزیستی مسالمت آمیز می پردازند.[2]
همچنین آیت الله جوادی آملی حقوق را اینگونه تعریف کرده اند:
حقوق عبارت است از مجموعه قوانین و مقررات اجتماعی که از سوی خدای انسان و جهان، برای برقراری نظم و قسط و عدل در جامعه بشری تدوین می شود. تا سعادت جامعه را تامین سازد.[3]
ازدواج: ازدواج از زوج به معنای جفت شدن، زن گرفتن می باشد.[4]
نکاح: نکاح در لغت به معنی اعمال غریزه جنسی کردن و در شرع به معنی ازدواج نمودن است.[5]
زوج: به معنای جفت، شوهر، همسر می باشد. زوج به معنای جفت نر و یا مرد می باشد.[6]
زوجه: به معنی زن است که جمع آن زوجات می باشد.[7]
زن: انسان ماده، مقابل مرد، و نیز به معنی جفت مرد که به عربی زوجه میگویند.[8]
"زن از زادن و زائیدن و اضافه شدن آمده است و معنی زندگی بخش و زنده بودن می دهد وجه تسمیه زن به آن دلیل است که زنان به خاطر حاملگی و تولد و زایش فرزندان موجب بقاء نسل بشر هستند و هنگامی که کسی همنوع خود را به وجود میآورد، چون پس از مرگش از وجود او موجودی دیگر وجود دارد. و قطعه ای از بدن او و پاره تنش زنده است پس می شود گفت که او نمرده است و زنده میباشد با این وصف می توان گفت که زنان همیشه زنده هستند و پاینده.
در جای دیگر هم داریم که زن از زمین مشتق شده است. در گذشته یونانیان و رومیان کشت و کار در مزارع و عمل باردار کردن زنان را همانند یکدیگر می دانستند که در تمدنها بسیار به این عقیده بر می خوریم. از جمله تمدن درخشان اسلام که خداوند در قرآن کریم سوره بقره آیه 223 می فرماید:
نِسآؤُکُمْ حَرْثُ لَکُمْ فَأَتُوا حَرْثُکُمْ أََنَّی شِئْتُمْ وَ قَدِمُوا لِأََنْفُسِکُمْ
(زنان شما کشتزارهای شما هستند با بذرافشانی در کشتزارهای خود از نعمت فرزند بهرهمند شوید.)[9]
مرد: انسان نر، جنس نرینه از انسان، مقابل زن و کنایه از شخص شجاع و دلیر.[10]
مهر: از مهر و محبت می آید. هدیه یا پیشکشی که مرد هنگام ازدواج به همسر خود تقدیم می کند.
قَیِّم: کسی را که گویند که مهم کس دیگر را ا نجام دهد و قوام و قیامَه صیغه مبالغه آن می باشد.[11]