با آنکه در دهه های اخیر‘ پیشرفت های سریع و شگفت انگیزی نصیب جامعه پزشکی گردیده با این حال یک نوع حس بلاتکلیفی و سرماخوردگی نهانی در بین مردم به ویژه در گروه زنان گردیده است. این ناراحتی های گوناگون روانی طبیعتاً جسم آدمی را نیز تحت تاثیر قرار می دهد و شخص را تا سر منزل بیماری های روان تنی و روانی مانند « افسردگی » که یکی از عواقب آن خودکشی است می رساند. به عقیده عده ای از دانشمندان بیش از 60 درصد بیماری های جسمی اغلب به علت فشارهای روانی و عوارض گوناگونی بر دستگاههای مختلف بدن و از جمله کاهش عمر طبیعی شخص می گذارد.
در جامعه ی کنونی که مملو از مشکلات و محیط های متشنج است‘ زمینه ی بیش تری برای بروز بیماری های روانی مهیا شده است و به طبع افسردگی هم به خصوص در زنان روبه افزایش است. به همین علت در این تحقیق ( افسردگی در زنان ) سعی بر شناسایی این بیماری و عوامل به وجود آورنده ی آن به خصوص در زنان شده است و در آخر راه های کسب آرامش از نظر روان شناسی و دیدگاه های قرآن و روایات در مورد افسردگی بیان شده است.
روش تحقیق در این مقاله بر اساس روش کتابخانه ای و روش اسناد و مدارکی و توصیفی و همچنین از منابع دست اول دینی ( قرآن‘ نهج البلاغه و غررالحکم ) و دیگر منابع دست دوم استفاده شده است.
افسردگی یک انحراف خلقی است به عبارت دیگر افکار منحرف و فریب آلود مجموعه ای از احساسات و غم و اندوه‘ عدم اعتماد به نفس‘ بی تفاوتی‘ بی حوصلگی‘ خستگی و ضعف و ... را تحت عنوان افسردگی در فرد به وجود آورده است. علل افسردگی عبارتند از : علل شیمیایی‘ نورونی‘ سکته‘ سیستم اندوکرین‘ افکار منفی و علل ژنتیکی.
افسردگی عمده در میان زنان 18 تا 44 ساله بیشتر شیوع دارد و معمولأ در اواخر دهه بیست زندگی آغاز می شود. در اوایل دهه بیست زندگی ناسازگاریهای زناشویی‘ برای کسانی که ازدواج کرده اند‘ اغلب به نقطه اوج خود می رسد. در گذشته‘ رایج ترین داروهای درمان افسردگی‘ داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای؛ ایمی پرامین ( توفرانیل ) و آمی تریپ تیلین ( ایلاویل ) یا بعد از موفقیت این داروها‘ بازدارنده های منوآمین اکسیداز فنلزین ( نوردیل ) و سولفات ترانیل سیپرمین ( پارنات ) بودند. در اکثر موارد‘ این داروها عوارض جانبی ( خشک شدن دهان‘ خواب آلودگی‘ سرگیجه و افزایش وزن ) به همراه دارند و نمی توانند از آن ها برای کسانی که به بیماری های متعدد دیگری دچار هستند‘ استفاده کرد.
راه های کسب آرامش از نظر روان شناسی عبارتند از :توقعات خود را کاهش دهید؛ برای کسب آرامش‘ صراحت گفتار داشته باشید.
راه های کسب آرامش از نظر قرآن و روایات عبارتند از : خداوند می فرماید : « وَ مَن أعرَضَ عَن ذِکری فَإنَّ لَهُ معشیه ً فَتنَتاً. طه 124
و هر که از یاد من دل بگرداند‘در حقیقت زندگی تنگ و سختی خواهد داشت. »
و نیز در سوره رعد آیه 27 می فرماید :
« ... إلا بِذِکرِاللّه تَطمَئِنَّ القلوب . آگاه باشید که دل ها با یاد خدا آرامش می یابد. »
رسول الله ( ص ) می فرمایند : « إن هَدفی فی الدُنیا یحبُکَ اللّهُ وَ إن هَدفیما ایدی الناس یحبُکَ الناسُ : به دنیا بی رغبت باش‘ تا خداوند دوستت بدارد به آن چه در دست مردم است بی اعتنا باش تا مردم دوستت بدارند. »
امام علی ( ع ) می فرمایند : « أعظمُ البَلاءِ إنقِطاعِ الرَّجاء : بزرگ ترین بلا نومیدی است. »
در سخنی دیگر آن حضرت فرموده اند که : « قَتَلَ القُنوطُ صاحِبَهُ : نومیدی‘ صاحب خود را می کشد.»
امام باقر ( ع ) می فرمایند : « َیرُالمالِ الثِّقَه ُ بِاللّهِ والأسِ مِمّا فی ایدی الناسِ : بهترین سرمایه اعتماد به خداست و چشم طمع برکندن از آن چه مردم دارند. »
امام صادق ( ع ) می فرمایند : « الیأسُ مِمّا فی ایدی الناسِ عزّ المؤمِنِ فی دینِهِ : قطع امید کردن از آن چه مردم دارند‘ مایه عزت دین مؤمن است. »
کلید واژه:
افسردگی: به معنای غم و اندوه‘ ملال و بیحالی است که واسطه میان غم اندوه و شاد است. یک حالت‘ شادی و نشاط و حالت دیگر غم و اندوه. اما وقتی که غم و شادی طبیعی نبود و غم و مکروهی هم عارض نگردیده باشد این حالت بینابین را افسردگی گویند.
تعریف و تبیین موضوع
ضرورت و اهداف تحقیق
پیشینه ی موضوع
سوالات اصلی و فرعی
روش تحقیق
کلید واژه
منبع کشف مسئله
تعریف و تبیین موضوع:
افسردگی در لغت به معنای غم و اندوه‘ ملال و بیحالی است که واسطه میان غم اندوه و شاد است. یک حالت‘ شادی و نشاط و حالت دیگر غم و اندوه. اما وقتی که غم و شادی طبیعی نبود و غم و مکروهی هم عارض نگردیده باشد این حالت بینابین را افسردگی گویند.
و افسردگی در اصطلاح به معنای یک انحراف خلقی است. به عبارت دیگر؛ افکار منحرف و فریب آلود مجموعه ای از احساسات‘ غم و اندوه‘ عدم اعتماد به نفس‘ بی تفاوتی‘ بی حوصلگی‘ خستگیو ضعف‘ ناامیدی ویاس و ... را افسردگی گویند.
افسردگی از نظر روانشناسی مورد بررسی قرار گرفته است. در فصل آخر این تحقیق به بررسی اهمی از آیات و روایات پرداخته شده است.
ضرورت و اهداف تحقیق:
با آنکه در دهه های اخیر‘ پشرفتهای سریع و چشم گیری در رشته های پزشکی دیده می شود‘ با این حال یک نوع حس بلاتکلیفی و سرماخوردگی نهانی در بین مردم بویژه در قشری خاصی شیوع پیدا کرده است. این ناراحتی های روانی طبیعتا جسم آدمی را به سمت بیماریهای روان تنی مانند افسردگی که خودکشی یکی از عواقب آن است‘ سوق می دهد. به عقیده بسیاری از دانشمندان 60 درصد از بیماری های جسمی اغلب به علت فشارهای روانی است و عوارض فراوانی بر دستگاههای مختلف بدن و از جمله کاهش عمر طبیعی شخص می گذرد. در جامعه کنونی که مملو از مشکلات و محیطهای متشنج است‘ زمینه بیشتری برای بروز بیماریهای روانی مهیا شده است و به طبع افسردگی هم به خصوص در زنان رو به افزایش است به همین علت در این تحقیق ( افسردگی در زنان) سعی بر شناسایی این بیماری و عوامل بوجود آورنده آن به خصوص در زنان شده است و در آخر راههای کسب آرامش از نظر روانشناسی و دیدگاههای قرآن و روایات در مورد افسردگی بیان شده است.
پیشینه موضوع:
در مورد افسردگی وعلل آن در کتب مختلفی صحبت شده است مثلا در کتاب (بهداشت روانی زنان) در مورد علل افسردگی به خصوص در زنان بحث کرده است.
در کتاب (خلاصه روان پزشکی علوم رفتاری- روان پزشکی بالینی) در مورد تعریف و تاریخچه افسردگی و افسردگی مانیک و افسردگی خویی سخن به میان آورده است.
در کتاب (آسیب شناسی روانی) در مورد یکی دیگر از انواع افسردگی (اختلال شیدایی-افسردگی) سخن گفته است.
در کتاب (مشاوره کاربردی) افسردگی در سنین مختلف را بین کرده است.
در کتاب(آثار فردی معاد از دیدگاه قرآن) در مورد تاثیر افسردگی برمعنویت و زندگی دنیوی و اخروی شخص را بیان کرده است.
(در قرآن و روایات مختلف) در مورد افسردگی دیدگاهها و روایاتی را بیان کرده اند.
در این تحقیق سعی بر آن است که بعد از جستجو در مورد افسردگیو علل آن‘ یک تقسیم بندی در مورد انواع افسردگی و علل و نشانه ها و درمانهای آنها و راههای کسب آرامش را در داشته باشد.
سوالات اصلی و فرعی:
افسردگی چیست؟
معنا ومفهوم افسردگی چیست؟
علل افسردگی چیست؟
علل افزایش افسردگی چیست؟
علائم ونشانه های افسردگی چیست؟
افسردگی از چه راههایی درمان می شود؟
7-آیا افسردگی فقط درمان دارویی دارد؟
8-آیا اطرافیان شخص افسرده در بهبودی او نقشی دارند؟
9- قرآن و معنویت چه نقشی در بهبودی شخص افسرده دارد؟
10 – اثرات افسردگی بر شخص چیست؟
11- اثرات افسردگی بر زندگی شخصی فرد چیست؟
12- اثرات افسردگی بر دیگر افراد خانواده چگونه است؟
13- اثرات افسردگی فرد در اجتماع چگونه است؟
14- دید مردم و جامعه نسبت به فرد افسرده چگونه است؟
15- علل شایع بودن افسردگی در زنان چیست؟
16- چرا در مردان افسردگی کمتر دیده می شود؟
17- راههای کسب آرامش چیست؟
18- آیا قرآن و معنویت در کسب آرامش مفید است؟
19- راههای کسب آرامش از نظر روانشاسی چیست؟
روش تحقیق:
در این تحقیق از روش کتابخانه ای و روش اسناد و مدارکی-توصیفی استفاده شده است. و از منابع دست اول مانند: ( قرآن کریم و نهج البلاغه و غررالحکم) و منابع دست دوم استفاده شده است.
کلید واژه:
افسردگی: به معنای غم و اندوه‘ ملال و بیحالی است که واسطه میان غم اندوه و شاد است. یک حالت‘ شادی و نشاط و حالت دیگر غم و اندوه. اما وقتی که غم و شادی طبیعی نبود و غم و مکروهی هم عارض نگردیده باشد این حالت بینابین را افسردگی گویند.
منبع کشف مسئله :
موضوع این تحقیق ( افسردگی در زنان ) را به تأثیر از زندگی فردی و اجتماعی انتخاب نموده ام چرا که در جامعه ی کنونی افسردگی روبه افزایش است و روز به روز دامن افراد بیشتری را می گیرد و همین افزایش روز افزون افسردگی در جامعه باعث شد که به دنبال تحقیق در مورد این مسئله بروم تا پی به علل آن برده و پس از آشنایی با راه های درمان درصدد کاهش آنها برآیم.
در انتها به اختصار به برخی از ویژگی های مسئله پژوهشی می پردازیم: متناسب بودن با توانایهای پژوهشگر‘ نو وبدیع بودن‘ معین و مشخص بودن مسئله‘ مورد علاقه پژوهشگر بودن‘ متناسب بودن با امکانات و شرایط‘ برخورداری از قابلیت پژوهش‘ برخورداری از اهمیت و اولویت‘ واضح و متمایز بودن.
افسردگی
تاریخچه افسردگی
علل افسردگی
افسردگی در زنان
نشانه های بیماری
افسردگی :
افسردگی‘ مسئله شماره یک سلامتی در دنیاست و به قدری توسعه پیدا کرده که آن را سرماخوردگی اختلالات دماغی نامیده اند. این اختلال شایع یک انحراف خلقی است؛ به عبارت دیگر؛ افکار منحرف و فریب آلود مجموعه ای از احساسات غم و اندوه‘ عدم اعتماد به نفس‘ بی تفاوتی‘ بی حوصلگی‘خستگی و ضعف‘ ناامیدی و یأس و.... را تحت عنوان افسردگی در فرد به وجود آورده است. به عقیده یکی از روان شناسان مشهور‘ اختلال افسردگی شامل تغییراتی در پنج حوزه رفتاری عمده می شود که عبارتند از:
عواطف منفی
شناخت های منفی
انگیزش منفی
تغییرات منفی
تغییرات رفتاری
تغییرات نباتی.
تاریخچه افسردگی :
افسردگی از زمان های بسیار دور در نوشته ها آمده است و توصیف هایی از آنچه ما امروزه اختلالات خلقی می خوانیم‘ در بسیاری از منابع طبی قدیم وجود دارد. داستان «عهد عتیق » شاه سائول ( King saul ) و داستان خودکشی آژاکس در ایلیاد هومر هر دو یک سندرم افسردگی را توصیف کرده اند.[1]
حدود 450سال قبل از میلاد‘بقراط اصطلاح مانی و ملانکولی را برای توصیف اختلالات روانی بکار برد. در حدود 100 سال قبل از میلاد‘ کورنلیوس ساسوس در کتاب افسردگی را ناشی از صفرای سیاه معرفی نمود. این اصطلاح را پزشکان دیگر از جمله ارسطو(120 تا 180 سال بعد از میلاد) و جالینوس (129 تا 199 سال بعد از میلاد) نیز بکار بردند.
در سال 1854 میلادی‘ ژول فالره‘ حالتی را توصیف نموده و آن را جنون ادواری نامید. چنین بیمارانی متناوبأ حالات خلقی مانی و افسردگی را تجربه می کنند.[2]
تقریبأ در همان زمان‘ یک روان پزشک فرانسوی دیگر به نام ژول بایارژه جنون دوشکلی را شرح داد که در آن بیمار دچار افسردگی عمیقی می شود که به حالت بهت و حیرت افتاده و بالاخره از آن بهبود می یافت.[3]
در سال 1882 میلادی‘ کارل کالبام‘ روان پزشک آلمانی با استفاده از اصطلاح « سایکلو تایمی» مانی و افسردگی را مراحل مختلف یک بیماری توصیف کرد.
علل افسردگی :
علل شیمیایی :
داروهایی مانند « رسرپین » که برای درمان فشار خون به کار می روند‘ سبب افسردگی در بیماران می شود‘ زیرا رسرپین از شمار انتقال دهنده های عصبی به نام « کاته کولامین » می کاهد و کمبود این انتقال دهنده در مغز سبب افسردگی می گردد. داروهایی مانند استروئیدها ( Steroids ) و فنی کلین هیدروکلرید ( Phiniclin Hydrochlorod ) موجب بروز نشانه های افسردگی مانیک می شوند.[4]
2. علل نورونی :