خلاصه پایان نامه ارائه مدل مکان یابی ایستگاه در سیستم حمل و نقل ریلی سریع
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد "M.Sc"
مهندسی عمران – راه و ترابری
چکیده :
سیستم های حمل و نقل ریلی سریع (Rapid Rail Transit) یا متروها ، با دارا بودن حریم
های اختصاصی ، توانایی سرویس دهی با سرعت نسبتا بالا را دارند . این طریقه حمل و نقلی بالاترین ظرفیت موجود خط را تامین می کند. برنامه ریزی شبکه سیستم حمل و نقل ریلی سریع ، جزء برنامه ریزی های بلند مدت حمل و نقل محسوب شده و احتیاج به سرمایه گذاری بسیار بالا یی نیز دارد. مس یرهاو ایستگاه های این طریقه حمل و نقلی می توانند در ارتفاع ، همسطح با زمین و یا بصورت زیر زمینیاحداث شوند. در این میان ایستگاه ها ،بعنوان قلب سیستم ها ی حمل و نقل ریلی سریع ، دارای نقشمهمی در تبادل مسافر بین این طریقه حمل و نقلی و سایر طرق حمل و نقلی می باشد. لذا تعیین مکانمناسب ایستگاه جزء مهمترین فاکتورهای ارزیابی سیستم ریلی محسوب می شود ، چنانچه تعیین مکانایستگاه ها بدرستی صورت نگیرد و از آنجایی که تغییر مکان دادن ایستگاه ها تقریبا غیر ممکن است ،
موجب عدم استفاده از سرمایه گذاری انجام شده و هدر رفتن زمان ، نیروی انسانی و نهایتا عدم کارایی سیستم حمل و نقل ریلی سریع می گردد. بنابر این توجه به اهداف اصلی در تعیین مکان مناسب ایستگاهنظیر جذب حداکثر مسافر ، سرویس دهی به مناطق پر فعالیت اصلی شهر ، کاهش هزینه های سرمایه گذاری و بهره برداری ، حداقل نمودن زمان سفر و حداکثر نمودن سطح پوشش ایستگاه ها بسیار حائزاهمیت است. در این تحقیق مکانیابی ایستگاه در سیستم حمل و نقل ریلی سریع با هدف حداکثر کردنسطح پوشش ایستگاه انجام پذیرفته است ، سطح پوشش بعنوان یکی از معیارهای بهره برداری از خط درسال هدف و همچنین معیاری برای سنجش میزان تحرک و جابجایی در شبکه حمل و نقل ریلی سریع بکارگرفته می شود. بودجه تخصیص داده شده و حداقل فاصله بین ایستگاه های مجاور بعنوان محدودیت درص ورت بن دی م دل لح اظ گردی ده و در نهای ت م دل پی شنهادی ب ه کم ک الگ وریتم ط ولانی ت رین مسیر(Longest Path) حل و حداکثر تعداد مسافران استفاده کننده از سیستم حمل ونقلی ریلی سریع ، بعنوان جواب بهینه بدست آمده است .
مقدمه :
صنعت حمل و نقل یکی از عناصر اصلی در توسعه اقتصادی هر کشور به شمار می رود و
از مهمترین زیر ساخت های هر جامعه محسوب می گردد . در مورد کشور ایران ، بدلایل مختلف از
جمله نیاز به حجم بالای سرمایه گذاری و عدم توجه به توسعه راه آهن به عنوان یکی از اصلی ترینگونه های حمل و نقل ، حمل و نقل ریلی بصورت مناسب چه در بخش شهری و چه در بخش
غیر شهری مورد توجه قرار نگرفته است ، ضمن آنکه بدلایل بالا بودن هزینه های اولیه راه اندازی
سیستم های ریلی و عدم توجه به مزایای بهره برداری از این سیستم ها ، حمل و نقل ریلی در بسیاریموارد غیر اقتصادی معرفی شده و در این خصوص برنامه ریزی مناسبی در کشور انجام نشده است .
در بخش حمل و نقل ریلی شهری ، نیز مشاهده می گردد بدلیل پیشرفت تقاضا در خصوص
افزایش سرعت و حجم بالای جابجایی از مدت ها قبل کشور های مختلف را به فکر واداشته تا با ایجادزیر ساخت ها و تجهیزات مناسب حمل و نقل سریع ، حجم جابجایی ها تا میزان قابل توجهی افزایش یابد .
به همین دلیل در دهه های اخیر بکارگیری از سیستم های حمل و نقل سریع بمنظور افزایشبهره وری مد نظر قرارگرفته است.در کشور های توسعه یافته با استفاده از سیستم های حمل و نقل سریع
در طی دهه های اخیر توانسته اند ضمن ارتقای سطح ایمنی و کارایی شبکه های حمل و نقل ، ظرفیتبهره وری از زیر ساخت های موجود را به میزان قابل توجهی افزایش دهند .
سیستم های حمل و نقل ریلی سریع که عموما با عنوان مترو ها نامیده می شوند ، با حق حریم های اختصاصی ، نسبتا با سرعت بالا کار می کند و بنابراین بالاترین ظرفیت موجود خط را
تامین می کنند. مسیرهای این نوع سیستم می تواند همسطح ، زیر زمینی و غیر همسطح باشند ، اینسیستم ها به تجهیزات کنترل پیشرفته برای حفظ سرعت بالا و فرکانس هایی با استاندارد های ایمنی بالا نیازمند است. بارگیری و تخلیه سریع مسافران از طریق تهیه سکوهای با ارتفاع امکان پذیر است. با
توجه به صرف هزینه های ساخت ، نگهداری و عملیات بسیار زیاد ، برای به حداکثر رساندن کارایی ،
معمولا تکمیل کردن این سیستم توسط سایر سیستم های تغذیه کننده جهت جمع آوری یا توزیع مسافردر ابتدا و انتهای مسیر ضروری است. قابلیت اطمینان و سطح کیفی سرویس ارائه شده در این سیستمها با بسیار بالا است .
در همین راستا توجه به ایستگاه ها بعنوان قلب تپنده شبکه های حمل و نقل ریلی سریع از
اهمیت خاصی برخوردار است. ایستگاه های حمل و نقل ریلی سریع که امکان دسترسی مسافر به شبکه
حمل و نقلی را فراهم می سازد ، بر خلاف سایر مدهای حمل و نقل که در سطح معابر شهری احداثمی شوند ، تغییر مکان دادن ایستگاه بدلیل هزینه های سرمایه گذاری بالا ، وسعت محوطه احداثیایستگاه و وجود ساختمان های ثابت ، معمولا امکان پذیر نمی باشد. در این میان جانمایی ، تعداد ونحوه توزیع ایستگاه ها عامل بسیار موثری در سرعت ، زمان سفر مسافر ، راحتی استفاده کنندگان از
سیستم ، هزینه های عملیاتی و غیره می باشد ، این عوامل عملیاتی به نوبه خود بیانگر این مطلب است
ک ه تعی ین مک ان مناس ب ای ستگاه از مهمت رین عوام ل م وثر در برنام ه ری زی سی ستم ه ای حمل و نقل ریلی سریع می باشد .
(فصل اول) کلیات
1-1) تعریف کلی مساله :
پیشرفت تقاضا ی سفر در سرعت و حجم بالا ، کشور های مختلف را از مدت ها قبل به فکر
واداشته تا با ایجاد زیرساخت ها و تجهیزات مناسب ، به کمک بهره گیری از حمل و نقل سریع ،
حجم جابجایی ها را تا میزان قابل توجهی افزایش دهند. کشور های توسعه یافته بکار گیری سیستم
های حمل و نقل سریع را بمنظور ارتقای سطح ایمنی و کارایی شبکه های حمل و نقل در جهت نیل بهاهداف ذیل تجربه کرده اند:
• ایجاد سفر های ایمن ، مطمئن ، کارا ، روان و حافظ محیط زیست :
تجربه نشان داده است که روش ها و سیستم های حمل و نقل سنتی در بسیاری از موارد پاسخگوی
تمام مسائل و مشکلات حمل و نقل نبوده است. مشکلاتی از قبیل: تراکم ، تصادفات ،آلودگی هایزیست محیط و ... همواره رو به افزایش است .
از طرف دیگر برنامه های دولت در خصوص توسعه اقتصادی ، ضرورت وجود حمل و نقل منظم ،
کارا ، ایمن و سریع را بیش از پیش اجتناب نا پذیر می سازد. باید توجه داشت که نمی توان به نقش
بخش حمل ونقل در مجموعه فعالیت های اقتصادی کشور توجه داشت ، ولی برای نظم بخشیدن وساماندهی عبور و مرور بهای کمی پرداخت. با مروری بر تحلیل وضعیت حمل و نقل مشخص
می گردد که تنها راه حل جهت مرتفع نمودن مشکلات و ناهنجاری ها ، دستیابی به حمل و نقل ایمن و
سریع می باشد که این به نوبه خود نیازمند مطالعات گسترده و صرف هزینه زیاد می باشد. اما با توجهبه نتایج بدست آمده از سایر کشورها ، استفاده از سیستم های حمل و نقل سریع ، افزایش سطح ایمنی ،افزایش بهره وری شبکه ، کاهش آلودگی زیست محیطی و بهبود مدیریت شبکه حمل و نقل را منتجمی گردد.
جذب مسافر بیشتر با استفاده از بهبود خدمات :
یکی از مهمترین موضوعاتی که اغلب در خصوص حمل و نقل ریلی به آن اشاره می شود ،
غیر اقتصادی بودن این قبیل سیستم های حمل و نقلی می باشد ، حتی در برخی موارد بدون توجه بههمه جوانب و مزایای بکارگیری سیستم حمل و نقل ریلی ، این روش حمل و نقل روش گران و
غیر اقتصادی معرفی می شود. این در حالی است که می توان با ارائه تسهیلاتی جهت رفاه حال مسافرنظیر کاهش مدت زمان سفر ، بهبود دسترسی به ایستگاه و ارائه سرویس هایی با مطلوبیت کمّی و کیفیمناسب علاوه بر افزایش بهره وری ، نقش حمل و نقل ریلی سریع را در میزان جابجایی مسافر افزایشداد و با توجه به ضریب بالای ایمنی تردد در این روش حمل و نقل بسیاری از معضلات موجود درسایر بخشهای حمل و نقل را نیز مرتفع نمود.
افزایش خدمات موثر از طریق استفاده از کریدور های مشترک :
یکی از مهمترین مواردی که در جذب مسافر در سیستم های ریلی سریع تاثیرگذار خواهد بود ،
تنظیم برنامه زمانبندی ورود و خروج قطار با سایر مد های حمل و نقلی می باشد ، بکارگیری از سیستمهای حمل و نقل ترکیبی ، مسافران را قادر خواهد ساخت تا علاوه بر تعیین مسیر مربوطه ، میزان توقفخود در ایستگاه های میانی را تعیین یا در ایستگاه های مورد نظر قادر به تغییر روش جابجایی از مترو به مد اتوبوس رانی ، تاکسیرانی و... باشند. این امر سبب می شود تا با این تامین سفرهای پیوسته باحداقل تاخیر ممکن ، افزایش و بهبودی در سفرهای انجام شده صورت پذیرد ، در این میان نقشخطوط حمل و نقلی تغذیه کننده بسیار چشمگیر است .
کاهش آلودگی زیست محیطی :
محیط زیست مجموعه ای بسیار عظیم و پیچیده از عوامل گوناگون است که بر اثر یک روندو تکامل تدریجی موجودات زنده و اجزای سازنده سطح زمین به وجود آمده است و در فعالیت های
انسان تاثیر داشته است و از آن نیز متاثر می گردد .
رابطه انسان با محیط زیست همواره به صورت تابعی از رفتار او با پیرامون طبیعی خود بوده است.
جنبه های مختلف محیط زیست شامل آب ، خاک ، فاضلاب ، هوا ، مواد زائد جامد و صدا می باشدکه تمامی این جنبه ها به نحوی محیط زیست انسانی را تحت تاثیر قرار می دهد .
حمل و نقل به عنوان یکی از آلاینده های محیط زیست ، سهم بزرگی در آلودگی آن دارد. بطو ر
کلی سیستم های حمل و نقل در ایران از آغاز شکل گیری آن تاکنون بر اساس استفاده از وسایل نقلیهموتوری با سوخت فسیلی و چرخ های لاستیکی بوده است .مطالعات نشان می دهد ، 77 درصدآلودگی هوای شهر تهران ناشی از تردد خودرو ها است. در این شهر سالانه بیش از 2 میلیون و 200 هزار تن آلاینده وارد هوا می گردد .
بکارگیری از سیستم های حمل و نقل ریلی سریع روی کیفیت هوا و کاهش مصرف انرژی از
اهمیت بالایی برخوردار است. این سیستم ها با ایجاد افزایش سرعت و روانی تردد با مسائل مربوط به
محیط زیست مرتبط و باعث کاهش تولید گاز 2Co در نتیجه مصرف سوخت های فسیلی می گردند.
سیستم های حمل و نقل ریلی سریع به جهت بکارگیری از سیستم های کنترل پیشرفته ، عملکرد موثر
خطوط ، بهبود وضعیت ایمنی ، جابجایی آسان ، افزایش بهره وری ، کاهش تاثیرات نامطلوب ناشی ازتراکم را سبب می شود که این امر به نوبه خود می تواند باعث کاهش آلودگی محیط زیست شود .
در این خصوص و مطابق آمار های شرکت راه آهن شهری تهران و حومه(مترو) ، در سه ماهه دومسال 1385 ، تعداد 667`515`76 سفر در مجموع سه خط در حال بهره برداری 1و2و5 صورت پذیرفتهاست. این حجم جابجایی مسافر از طریق سیستم حمل و نقل ریلی سریع منجر به صرفه جویی درمصرف سوخت بمیزان 714`439`47 لیتر و به ارزش 900`603`16 دلار گردیده است [30] .
به همین ترتیب، توجه به اهدافی نظیر رسیدن به حداکثر کارایی در شبکه های حمل و نقل ، تامینح داکثر عملکرد موثر شبکه و مدنظر قرار دادن ت اثیرات متقابل شهر و شبکه حمل و نقل در برنامه ریزی سیستم های حمل و نقلی بسیار حائز اهمیت می باشد.
بمنظور برنامه ریزی سیستم حمل و نقل ریلی سریع ، ابتدا مطالعاتی تحت عنوان مطالعات پیش امکانپذیری در محدوده مورد مطالعه صورت می گیرد که بموجب آن تعیین کریدور های اصلی حمل ونقل عمومی در سال مبنا و سال برنامه ریزی مشخص می گردد ، در ادامه و بمنظور تکمیل کریدور هایاصلی و مسیر یابی خطوط حمل و نقل ریلی سریع مطالعاتی در خصوص ملاحظات زمین شناسیمهندسی شامل چینه شناسی زیر سطحی شهر ، سازنده های سنگی ، سازنده های آبرفتی ، آبرفتکوهپایه ای ، آبرفتهای رودخانه ای و وضعیت خاکهای دستی بررسی می شود ، بعلاوه مطالعاتی در
خصوص وضعیت آبهای زیرزمینی ، آبخانه رسوبات رودخانه ای ، آبخانه رسوبات آبرفت دامنه ای ، سطح ایستابی آبهای زیر زمینی و نوسانهای آن انجام می پذیرد[31] .
پس از تعیین کریدور های اصلی و مسیر یابی خطوط حمل و نقل ریلی سریع ، بحث مکان
یابی ایستگاه به عنوان مراکز تبادل مسافر که در واقع مشتریان این سیستم محسوب می گردن د ، مقوله ای حائز اهمیت است .
فهرست پایان نامه ارائه مدل مکان یابی ایستگاه در سیستم حمل و نقل ریلی سریع
فهرست:
چکیده ........................................................................................................................................................................................................................................ 7 مقدمه ...........................................................................................................................................................................................................................................8
فصل اول : کلیات
1-1 تعریف کلی مساله ...................................................................................................................................................................................................11
1-2 نیاز به مطالعه ............................................................................................................................................................................................................20
1-3 اهداف تحقیق ............................................................................................................................................................................................................22
1-4 فرضیات تحقیق ........................................................................................................................................................................................................23
1-5 محدودیت های تحقیق ........................................................................................................................................................................................24
فصل دوم : کاوش در متون
2-1 تاریخچه سیستم های ریلی سریع ...............................................................................................................................................................27
2-1-1 تجارب جهانی .....................................................................................................................................................................................................29
2-1-2 مترو در ایران .......................................................................................................................................................................................................31
2-2 مروری بر تحقیقات انجام پذیرفته...................................................................................................................................................................45
2-2-1 بررسی مقالات ....................................................................................................................................................................................................46
2-2-2 بررسی تز ها و پروژه ها.................................................................................................................................................................................48
2-2-3 بررسی کتاب ها .................................................................................................................................................................................................50
فصل سوم : روش تحقیق
3-1 موضوعات .....................................................................................................................................................................................................................52
3-2 فرآیند تحقیق ............................................................................................................................................................................................................53
3-3 متدولوژی مدلسازی سیستم حمل ونقل.....................................................................................................................................................54
3-4 پروسه برنامه ریزی حمل و نقل ........................................................................................................................................................................63
فصل چهارم : روش جمع آوری اطلاعات
4-1 مقدمه..............................................................................................................................................................................................................................69
4-2 الگوی اطلاعات برای اجرای مدل و بررسی فرضیه تحقیق...............................................................................................................70
4-2-1 محاسبه تراکم جمعیت ساکنین سلول ها ..........................................................................................................................................70
4-2-2 محاسبه هزینه ساخت و احداث ایستگاه...............................................................................................................................................73
4-2-3 بودجه تخصیص داده شده ...........................................................................................................................................................................74
فصل پنجم : خطوط و شبکه های حمل و نقل ریلی سریع
5-1 بررسی اهداف، اصول و ملاحظات برنامهریزی شبکه های حمل ونقلی.........................................................................................77 5-1-1 میزان جذب مسافر ...........................................................................................................................................................................................77
5-1-2 بررسی میزان کارایی عملکرد شبکههای حمل ونقلی ....................................................................................................................80
5-1-3 اثر متقابل شبکه حملونقلی و شهر .......................................................................................................................................................82
5-2 انواع شبکه های حمل ونقلی و خصوصیاتشان ...........................................................................................................................................84
5-2-1 شبکه مدهای حملونقلی با دسته بندی حریم متفاوت ...............................................................................................................84
5-2-2 انواع شبکه های حمل ونقل ریلی و خصوصیاتشان ...........................................................................................................................86
5-2-2-1 شبکههای حمل ونقلی شعاعی ............................................................................................................................................................86
5-2-2-2 شبکههای حمل ونقلی محیطی / شعاعی .....................................................................................................................................88
5-2-2-3 شبکه های حمل ونقلی شبکه ای یا مستطیلی ..............................................................................................................................89
5-2-2-4 شبکه های حمل ونقلی همه جانبه .....................................................................................................................................................92
5-2-3 آنالیز فرم های هندسی شبکه مترو ..........................................................................................................................................................94
5-2-3-1 دسته بندی معیارها و شاخص های شبکه مترو ...........................................................................................................................95
5-2-3-2 ابعاد و شکل شبکه .....................................................................................................................................................................................96
5-2-3-3 توپولوژی شبکه ............................................................................................................................................................................................99
5-2-3-4 تناسب بین شبکه مترو و شهر .........................................................................................................................................................101
5-2-3-5 معیارهای سرویس ارائه شده و بهرهبرداری شده ...................................................................................................................103
5-2-3-6 انتخاب آیتم های ارزیابی برای تحلیل های خاص ...................................................................................................................104
فصل ششم : مکان یابی ایستگاه در سیستم حمل و نقل ریلی سریع
6-1 اهداف موثر در برنامه ریزی مکانیابی ایستگاه ......................................................................................................................................109
6-2 زمان سفر مسافر.....................................................................................................................................................................................................111
2-1دو گزینه قیاسی ...............................................................................................................................................................................................111
6-2-2 الگو رفتار مسافران..........................................................................................................................................................................................113
6-2-3 توزیع یکنواخت مسافر..................................................................................................................................................................................119
6-2-4 سوار شدن تجمعی یکنواخت ..................................................................................................................................................................123
6-2-5 سوار شدن تجمعی غیر یکنواخت .........................................................................................................................................................125
6-2-6 توزیع متفاوت مسافر در حالت سوار و پیاده شدن ....................................................................................................................127
6-2-7 بررسی کاربرد تحلیل تئوری در برنامه ریزی مکانیابی ایستگاه .........................................................................................127
6-3 سایر اهداف در تعیین جابجایی ایستگاه ها ...........................................................................................................................................129
3-1سطح پوشش ......................................................................................................................................................................................................129
6-3-2 میزان جذب مسافر ......................................................................................................................................................................................131
6-3-3 هزینه ایستگاه ................................................................................................................................................................................................132
6-3-4 ترکیب سفر اتومبیل و سیستم حمل و نقل ...................................................................................................................................133
6-3-5 اهداف و ملزومات محلی..............................................................................................................................................................................135
6-4 ترکیبی از اهداف ..................................................................................................................................................................................................135 6-5 فواصل متداول بین ایستگاه ها در شبکه های حمل و نقلی ریلی جهان ..............................................................................136
فصل هفتم : ارائه مدل پیشنهادی و حل مساله
فرموله کردن و صورت بندی مدل .............................................................................................................................................................141
طرح مساله ............................................................................................................................................................................................................144
7-2-1 محاسبه ضرایب مدل .................................................................................................................................................................................145
7-2-2 پاسخ بهینه مساله ........................................................................................................................................................................................155
فصل هشتم : نتیجه گیری و پیشنهادات
نتیجه گیری .......................................................................................................................................................................................................................160 پیشنهادات ..........................................................................................................................................................................................................................164
پیوست..............................................................................................................................................................................................166
منابع و ماخذ
م.............................................................................................................................................................................................................174 چکیده انگلیسی .................................................................................................................................................................................................179
منبع:
صفارزاده ، محمود ، مهندسی ترابری و ترافیک ، 1381 ، انتشارات دانشگاه تربیت مدرس .
افندی زاده ، شهریار ، مهندسی ترابری ، 1379 ، انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران .
اصغرپور ،محمد جواد ، برنامه ریزی پویا ، 1377، انتشارات دانشگاه تهران .
ب انکی ، محم د تق ی ، تحلی ل و طراح ی سی ستم ه ای مهندس ی عم ران ، 1369 ، مرک ز ن شر
دانشگاهی ، تهران .
مدرس ، محمد ، تحقیق در عملیات جلد دوم برنامه ریزی ریاضی ، 1381 ، انتشارات نشرجوان.
VUCHIC, V.R (٢٠٠٧) . Urban Transit : Systems and Technology , Hohn Wiley & Sons .
VUCHIC, V.R (٢٠٠۵) . Urban Transit : Operation,Planning and Economics , Hohn Wiley & Sons .
C.S.PAPACOSTAS (٢٠٠١) . Transportation Engineering & Planning , Prentice-Hall .
JAMES H.BANKS (١٩٩٨) . Introduction To Transportation Engineering , McGraw-Hill .
ALAN BLACK (١٩٩۵) . Urban Mass Trasnportation Planning , McGraw-Hill .
VUCHIC, V.R (١٩٨١) . Urban Public Transportation-System and Technology, Prentice-Hall . http://www.urbanrail.net شبکه های ریلی جهان .12 http://www.lrta.org انجمن حمل و نقل سبک شهری.13 http://www.lightrail.com حمل ونقل سبک ریلی مرکزی.14 http://lightrail.nl اطلس حمل و نقل سبک ریلی.15
http://www.railwaytechnology.com/projects پروژه های مترو.16 http://www.liranetwork.com شبکه حمل ونقل سبک ریلی.17 http://www.lightrailnow.org حمل و نقل سبک ریلی.18 http://www.subwaynavigator.com/ ناوبری جهانی مترو.19 http://www.metromagazine.com مجله مترو.20 http://www.nctr.usf.edu/jpt/journal.html مجله حمل و نقل همگانی.21
http://www.uitpti.com/index.cfm مجله بین المللی حمل و نقل همگانی.22
http://www.paris.org/metro مترو پاریس.23 http://www.tube.tfl.gov.uk مترو لندن.24 http://www.mbta.com مترو بوستون.25 http://www.transitchicago.com مترو شیکاگو.26 http://www.mta.nyc.ny.us/index.html مترو نیویورک.27
http://www.metromadrid.ts مترو مادرید.28 http://www.steum.qc.ca مترو مونترال.29 http://www.tehranmetro.com شرکت مترو تهران و حومه.30 http://www.esfahanmetro.org سازمان قطار شهری اصفهان .31 http://www.murco.ir سازمان قطار شهری مشهد.32 http://www.shirazmetro.org سازمان قطار شهری شیراز.33 http://www.Tabrizmetro.org سازمان قطار شهری تبریز.34 http://www.ahwazmetro.com سازمان قطار شهری اهواز.35 http://www.Karajmetro.ir سازمان قطار شهری کرج و حومه.36
٣٧. Walton , Scott : "Interpreting Cellular Coverage For Transportation Application". TRB ٢٠٠٣ Annual meeting .
. Cardone,Vincent : "Optimization of a Feeder Bus Service to Sandy Hook". TRB ٢٠٠٣ Annual meeting .
. Manjo K.Jha : "Transit Rail Line Optimization with Genetic Algorithms and GIS". TRB ٢٠٠٣ Annual meeting .
۴٠ . Steven Chein : "Optimal Bus Stop Locations For Improving Transit Accessibility" . TRB ٢٠٠٣ Annual meeting .
۴١ . "World Bank Urban Transport Strategy Review – Mass Rapid Transit In Developing Countries , Final Report" , Hal crow Fox. مترو-پایانه کرج" ، پایان نامه(FEEDER) کریمی ، بیژن ، "سیسستم حمل و نقل عمومی مکمل .42 . کارشناسی ارشد ، سال 1381 ، دانشگاه علم و صنعت ایران
مو ید فر، رضا ، " طراحی مدل مسیریابی سیستم های ریلی شهری" ، پایان نامه کارشناسی ارشد ، سال 1380 ، دانشگاه علم و صنعت ایران .
عربی ، سهیل ، " ارزیابی اقتصادی پروژه قطار شهری مشهد" ، پایان نامه کارشناسی ارشد ، سال
1380 ، دانشگاه علم و صنعت ایران .