کاربر گرامی  خوش آمدید ... 

پایان نامه بررسی نقش و عملکرد بازار خوی

مشخص نشده
1388
255
word
12 MB
1669
قیمت قدیم:۲۵,۵۰۰ تومان
قیمت: ۲۵,۵۰۰ تومان
دانلود مقاله
  • خلاصه
  • فهرست و منابع
  • خلاصه پایان نامه بررسی نقش و عملکرد بازار خوی

    پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (  ( M.A

    گرایش : جغرافیا و برنامه ریزی شهری

    مقدمه

        بازار در ایران نه تنها فضایی است برای خرید و فروش و تولید و عرضه کالاهای گوناگون بلکه در طی تاریخ نقش ها و کارکردهای متعددی شامل اقتصادی ، سیاسی ، اجتماعی ، فرهنگی ، فراغتی ، خدماتی ، مذهبی داشته است در شهرهای سنتی ایران ، بازار یکی از اجزاء اصلی هسته مرکزی شهر را تشکیل می دهد .

    امروزه نیز بازارها کانون مبادله ، تولید کالا و تجمع فعالیتهای اجتماعی هستند و از نظر جایگاه قلب شهرهای ایران بشمار می روند . به طور کلی بازارها با عملکردها و نقش های گوناگون اقتصادی ، اجتماعی ، مذهبی و ... نماد کاملی از بنیانهای مدنی محسوب می شوند که طی سده ها شکل گرفته اند .

    ساختمان بازار در شهرهای کهن ستون فقرات کالبدی شهر را تشکیل می داد و سایر عناصر مهم شهری مانند مسجد ، مدرسه ، تکیه ، حمام و ... را در بافت خود قرار می داد . در واقع در بافت شهرهای ایران هیچ چیز به اندازه بازار به خوبی ساماندهی نشده است . این نظم بی واسطه فضاهای گوناگون شهر را به بهترین وجه به همدیگر پیوند می دهد . امروزه پس از ورود اتومبیل و محصولات و تولیدات کارخانه ای به شهرها و انجام برخی تغییرات و دگرگونیها ساختار فضایی شهرها و مراکز اقتصادی و اجتماعی آنها دستخوش تغییرات بنیادی شده است . با این وجود هنوز بازارهای کهن ایران کم و بیش نقشهای کهن خود را در کنار نقشهای جدید در شهرها ایفا می کنند.

    تحقیق حاضر تلاشی است در راه دستیابی به شناخت کلی از شهر خوی ، خصوصاً بازار این شهر که عنصر کلیدی اقتصاد آن می باشد و از چندین فصل مستقل به شرح ذیل تشکیل شده است :

    در فصل اول چهارچوب تحقیق شامل بیان مسئله ، ضرورت و اهمیت تحقیق ، اهداف تحقیق ، سوالات تحقیق ، فرضیات تحقیق ، پیشینه تحقیق ، قلمرو مکانی – زمانی تحقیق ، مراحل و روش تحقیق ، محدودیت و مشکلات تحقیق ذکر شده است .

    در فصل دوم ، ادبیات و مبانی نظری تحقیق مشتمل بر تعریف واژه بازار ، تئوریها و  نظریه هایی که توسط اندیشمندان در رابطه با موضوع عنوان شده ، پیشینه تاریخی پیدایش بازارها ، سیر تکامل و تحول شهر و بازار در ایران ، عناصر کالبدی بازارهای سنتی ، شکل بازار در اقلیمهای مختلف ایران ، بازارها از نظر فرم و شکل فضای معماری ، عوامل موثر در ساخت اکولوژیکی و توزیع فضایی و نحوه استقرار اصناف و فعالیتها در بازارهای سنتی و عملکردها و نقش های مختلف بازار مورد بررسی قرار گرفته است .

    فصل سوم به مطالعه شهر خوی که قلمرو جغرافیایی تحقیق محسوب می شود پرداخته شده است و از دو بخش جداگانه جغرافیای طبیعی شهر خوی و جغرافیای انسانی شهر خوی تشکیل شده است . که در هر کدام بطور جداگانه به مسائلی همچون موقعیت جغرافیایی شهر و اطراف آن ، موقعیت ارتباطی ، مسایل کلی زمین شناسی ، نوپوگرافی شهر ، شیب زمین ساختار زمین ، آب و هوا ، بارش ، دما ، روزهای یخبندان ، فشار و باد ، تابش آفتاب ، وجه تسمیه و گذشته تاریخی شهر ، موقعیت سیاسی – اداری ، ساختار جمعیتی شهر ، تحولات جمعیتی شهر ، تغییرات تعداد و بعد خانوار ، ترکیب سنی و جنسی و درصد باسوادی در شهر ، میزان مهاجرین وارد شده به شهر ، ویژگیهای اقتصادی شهر ، ساختار اقتصادی ، اشتغال و ضریب تکفل در شهر پرداخته شده است .

    فصل چهارم در ابتدا این فصل پس از مطالعات مختصر در مورد پیدایش شهر خوی و چگونگی توسعه شهر و روند آن در ادوار گذشته و تاثیر جاده ابریشم بر توسعه شهر و بازار خوی ، توضیحاتی در مورد اقدامات شهرسازی انجام گرفته در شهر و اثرات آن بر روی بافت قدیمی شهر و بازار خوی و عناصر و اجزاء اصلی شهر داده شده ، سپس با شناخت کلی از بازار به بررسی روند تغییرات کالبدی آن ، برخی عناصر آن ، خصوصیات معماری و مصالح ساختمانی بکار رفته در آن ، کاربری و نوع واحدهای تجاری و نحوه مالکیت آنها ، تاسیسات و تجهیزات بازار ، مسائل و مشکلات بازار نقش و عملکردهای مختلف بازار خوی پرداخته شده و در آخر توضیحاتی در مورد برخی نتایج پرسشنامه ها ارائه گردیده است .

    فصل پنجم در فصل آخر ابتدا به بررسی و اثبات و پاسخ دو فرضیه موجود با استفاده از نتایج پرسشنامه ها پرداخته و برای هر کدام یک نتیجه گیری شده و سپس یک نتیجه گیری کلی از پایان نامه جمع آوری شده و در آخر پیشنهاداتی در جهت برطرف کردن نواقص و مشکلات بازار ارائه شده است .

    -1 بیان مسئله

    بازار پدیده ای است مربوط به شهر سنتی که در عین حال از ارکان و عوامل اصلی شکل گیری ساختار شهر سنتی بوده است . ( پور احمد ،1376 : 80 ) ودر اکثر شهرهای قدیمی و سنتی ایران دارای قدرت اقتصادی یسیار بالایی بوده تا جایی که ستون فقرات اکثر شهرهای قدیمی و سنتی ایران بازار تلقی  می شده و شهرها با توجه هر نقش و وظیفه ای که دارا می باشند نمی توانند دور از فعالیتهای بازرگانی فرار گیرند چرا که حیات اجتماعی انسانها در شهر و ضرورت رفع نیاز آنان هم چنین فعالیتها را ایجاب می کند .

    بازار مهم ترین محور ارتباطی و فضای شهری ایرانی در گذشته به شمار می آمده است زیرا بازارهای اصلی و دائمی در هر شهر به طور معمول در امتداد مهم ترین راه و محور شهری که از یک دروازه شروع می شد و تا مرکز شهر ادامه می یافت ، شکل می گرفت ؛ به عبارت دیگر در وهله نخست یک راه اصلی و پرتردد وجود داشت که فضاهای تجاری و گاه تولیدی در کنار آن تشکیل می شدند و به تدریج بازار پدپد می آمد . شکل گیری تدریجی بازار به این علت بود که بیشتر شهرهای ایرانی از توسعه یک روستا پدید می آمدند و تنها تعداد انگشت شماری از شهرها به صورت طراحی شده ساخته می شدند .( سلطانزاده ، 1380 : 20 )

    براساس اسناد می توان حدس زد که پیشینه تاریخی بازارها حداقل به چند هزار سال پیش از میلاد می رسد . بازار هرشهر تا اوایل قرن معاصر با سایر فضاهای شهری ارتباطی ارگانیک و منسجم داشت اما از آغاز دوره معاصر و در پی توسعه شهرها و ایجاد خیابانهایی برای دسترسی سواره و تعیین الگوهای سکونت و شهر نشینی ، ارتباط آن با سایر فضاهای شهری به تدریج گسیخته شد .

    خصوصیات کالبدی بازارهای دائمی و سر پوشیده به گونه ای بود که فضایی مطلوب و مناسب برای عابران و خریداران پدید می آمد .( سلطانزاده ، 1380 : 45)

    با توجه به مسائل مطرح شده ، شهر خوی نیز با سابقه طولانی خود بعنوان یکی از مراکز تجاری مطرح بوده و هست و بازار خوی که در قلب و مرکز شهر واقع شده در طی قرون و اعصار عنصری پر اهمیّت ، دارای وزن اقتصادی در درجه اول سپس دارای نقش های مختلف اجتماعی ، فرهنگی ، مذهبی و سیاسی بوده است.

    بنابراین کلیه عوامل در کنار یکدیگر در طول تاریخ دست در دست هم ارتقاء اوضاع اقتصادی و همچنین تنزل تجارت خارجی منطقه را موجب شده که در این میان شهر خوی با قرار گرفتن در مسیر جاده ابریشم ، بعنوان محل اجتماع تجار و بازرگانان داخلی و خارجی و بازار بزرگ آن بعنوان محل استقرار کاروانها و مال التجاره های عظیم بوده است . و در حال حاضر شهر خوی دارای بازاری بزرگ است که در مرکز شهر واقع شده و به محلات مسکونی قدیمی شهر متصل می باشد و کانون اصلی شهر را تشکیل می دهد . تحولات پر شتاب اقتصادی ، سیاسی ، فرهنگی ، و تکنولوژیکی معاصر تغییرات چشمگیری در کارکرد و فضای کالبدی بازارهای سنتی پدید آورده است . بطور یکه علیرغم توسعه جدید شهری از رونق آن کاسته شد ، و در مواردی با کالبدی فرسوده بسوی نابودی و انهدام پیش می روند . امروزه توسعه روز افزون شهرها ، و مشکلات متعدد شهری و عدم برنامه ریزی جامع و یکپارچه شهری و عبور و مرور وسایل نقلیه و ... سبب کاهش فعالیت و کارکرد بازار است .   

    وجود عناصر جدید التأسیس مانند پاساژ ها و هسته های تجاری مستقل که همجوار با بازار سنتی خوی یک نوع تضاد فکری فرهنگی و بصری را موجب شده است . در یک عبارت می توان گفت منطقه بازار را دچار سردر گمی و نابسامانی فرهنگی نموده است .

    با توجه به نابسامانیهایی که در نتیجه از بین رفتن مرکز ثقل و محورفرهنگی – اجتماعی شهرهای سنتی ( بازار ) حاصل می شود سعی می کنیم با بررسی روند پیدایش و اصول حاکم بر بازار به بررسی کیفیت تحولات کارکردی بزرگترین بافت تاریخی ، شهرهای ایران و یکی از بلندترین راسته بازارهای ایران یعنی بازار سنتی شهر خوی ، اصولی را جهت حفظ هویت و احیاء و تداوم کارکردهای آن ارائه نمائیم .

     

    1-2- ضرورت و اهمیت تحقیق  

    اگر بازار را به عنوان موجودی زنده در نظر آوریم هر موجود زنده ای علاوه بر اثراتی که بر محیط اطراف خود می گذارد . از آن نیز تأثیر می پذیرد .

    همانطور که بازار دارای حوزه نفوذی است که یک نوع رابطه رفت و برگشت متقابل میان آن دو وجود دارد که قابل تعمق و بررسی در زمینه های گوناگون می باشد .

     در اکثر شهرهای ایران به خصوص شهرهایی که در مسیر کاروانهای تجاری و بازرگانی قرار داشته اند می توان پدیده بازار را بعنوان قلب شهر یا بافت اصلی شهر نام برد . (پور احمد ، 1376 : 47 )

    اهمیت موضوع نقش و عملکرد بازار خوی از جهات گوناگونی مورد مطالعه و بررسی قرار می گیرد

    این بازار یکی از قطب های تجاری ( هسته تجاری اولیه ) شهر خوی می باشد که تأمین کننده مایحتاج بخش اعظمی از نیازمندیهای ساکنین مناطق مختلف شهر خوی و شهرها و روستاهای اطراف شهر خوی می باشد . و به روشنی می توان این مسئله را از طریق مشاهدان میدانی دریافت نمود .

    علاوه بر ساختار و کارکرد تجاری بازار وجود تشکیلات فرهنگی و اجتماعی آن و تأثیرات آن را نیز باید در نظر گرفت . فرم و ساختار بازار به عنوان یک عنصر فرهنگی که ریشه در معماری سنتی و فرهنگ مردم منطقه دارد عاملی بسیار مهم و حائز اهمیت است که می توان به آن توجه نمود . همچنین همجواری مشاغل مختلف ( راسته ها ) که موجب تبادل افکار و فرهنگهای مختلف می گردد .

    موقعیت مکانی بازرا خوی به گونه ای است که دسترسی به آن از طریق محورهای شمالی – جنوبی شرقی – غربی به راحتی و مقرون به صرفه ترین شکل امکان پذیر است .( می باشد) .

    1-3- اهداف تحقیق

    در تحقیق حاضر ، به دنبال بررسی تاریخی ، فیزیکی ، عملکردی شهر خوی به طور عمده و بازار شهر به طور اخص می باشیم و به عبارتی ما می خواهیم ، در این تحقیق فرآیند تحولات بازار در گذشته و حال ، در قالب تحولات جغرافیایی بررسی و چگونگی تغییرات کمی و کیفی آن را به خواننده تحقیق ارائه دهیم . همچنین با بررسی نقاط مثبت بازار ( مانند جذب گردشگر ) به دنبال ارائه الگویی مناسب جهت حفظ و احیا ء و با زنده سازی بافت های سنتی بازار و برنامه ریزی برای بهسازی فضاهای شهری می باشیم .

     

    1- 4 سئوالات تحقیق

    سئوالاتی که در این رساله مطرح می باشد عبارتند از :

    آیا نقش شهری و به ویژه نقش منطقه ای بازار خوی کاهش یافته است؟

    آیا بافت قدیمی و تاریخی بازار به دلایل برخورداری از ارزشهای زیبا شناختی ، تنوع معماری ، تنوع زیست محیطی و عملکردی دارای ارزش حفظ و احیاء هستند ؟

     

    1- 5 فرضیات تحقیق

    با توجه به موضوع رساله مورد نظر ، با بررسی و تحلیل در این مورد و با رائه فرضیات مناسب ، امیدوارم بتوانیم نشانگر راهکارهایی بهینه برنامه ریزی شهری در رابطه با احیاء و بهسازی بافت بازار شهر خوی باشیم و امید آن داریم که فرضیات مطروحه و همچنین راهکارها جهت طراحی شهری و معماری جزئیات بافت در نظر گرفته شود . لذا بعنوان پیش فرض ضمن توجه به نکات کلی فوق این فرضیه ها را در ارتباط با مسئله مورد پژوهش مورد توجه و مطالعه قرار می دهیم :

    به نظر می رسد نقش شهری و به ویژه نقش منطقه ای بازار خوی کاهش یافته است.

    بافت قدیمی و تاریخی بازار به دلیل برخورداری از ارزشهای زیبا شناختی ، تنوع معماری، تنوع زیست محیطی و عملکردی دارای ارزش حفظ و احیاء هستند .

     

    1-6 پیشینه تحقیق « ادبیات مربوطه »

    در گذشته وجود بازار و بازرگانی در یک شهر و یا کشور و سرزمین مستلزم و نمایانگر ایحاد امنیت داخلی و گسترش روابط تجاری – بازرگانی خارجی با سایر ملل می بود . از طرفی وجود بازارها چه در گذشته و چه در زمان حال نشانگر فرهنگ گروههای انسانی ساکن در یک سرزمین می باشد .

    شهر خوی نیز با قدمت نسبتاً طولانی خود و قرار گیری بر سر راه تجاری جاده ابریشم به عنوان یکی از مراکز تجاری مهم مطرح بوده و هست . بازار شهر خوی در طول ادوار مختلف تاریخی به عنوان یکی از ارکان مهم و تأثیر گذار شهری بر تحولات اجتماعی و سیاسی و اقتصادی مطرح بوده و            می باشد .

    در عصر ما نیز به دلیل احساس نیاز فراوان برای درک مفاهیم و ارزشهای مختلف بازار ، افراد و گروههای مختلفی به شیوه ها و روشها مختلف در مورد بازار و مفاهیم آن کار کرده اند که ما                می توانیم این منابع و ادبیات تحقیق را به چند دسته اصلی و مهم تقسیم نماییم که در اینجا اشاره مختصری به آن می کنیم :

    الف ) منابع مختص و مرتبط با بازار و کارکردهای آن در جهان و ایران که می توان به آثار زیر اشاره نمود :

    مقالات و کتب محقق معروف آلمانی اویگن ویرث درباره شهرهای شرقی و اسلامی و بویژه بازار آنها از جمله بازار اصفهان و تبریز که بسیار با اهمیت است . که وی معتقد است که بازار تنها سهیل و عنصر متمایز کننده شهر شرقی – اسلامی از سایر شهرهاست .

    مطالعات محمد شرابی از الجزایر که به زبان آلمانی تحت عنوان « بازار » نوشته شده و بازار در کشورهای اسلامی را مورد پژوهش قرار داده است .

    3.

    مایکل بوناین[2]  که یزد و بازارهای آن و همچنین بازارهای ایرانی را مورد مطالعات گسترده ای قرار داده و با دیدگاه جغرافیایی به شهر و بازار توجه داشته و عامل مذهب را در تعیین مسیر و توسعه فیزیکی بازارهای جوامع ایرانی به عنوان یک عامل تأثیر گذار و مهم مطرح کرده است و جایگاه خاصی را برای آن قائل شده است و بیشتر در مطالعات شهری خصوصاً در مطالعه بازار یزد و شهر یزد به عنوان محیطی و مذهبی در تحلیل جفرافیایی آنها اهمیت و ارزش قائل شده است .

    مطالعات انجام شده در داخل کشور پیرامون بازار که مهمترین می توان به آثار کاظم ودیعی پیرامون بازار و بافت نوین شهرها و اسفندیار بیگلری درباره بازارهای ایران پیرامون بازرا کرمان و احمد پور احمد پیرامون بازرا کرمان و کارکردهای آن و همچنین آثار حسین سلطانزاده در مورد بازار های ایران اشاره کرد .

    ب ) منابع عمومی بازار و شهر

    در این منابع محققان ضمن بررسی ابعاد و عناصر مختلف شهر به موضوع بازار نیز توجه ویژه ای داشته اند . به تعدادی از این منابع به عنوان نمونه اشاره می شود :

    < >احمد اشرف از جمله کسانی است که روی بازار پژوهش و تحقیقات فراوانی کرده است . که مقالات و پژوهش های او همچون « موانع تاریخی رشد سرمایه داری در ایران دوره قاجاریه» و« بازار ومساجد در انقلاب اسلامی ایران » و« ویژگیهای تاریخی شهر نشینی در ایران دوره اسلامی» نوشته شده است . محمد منصور فلامکی در کتاب سیری در تجارب مرمت شهری پیرامون کیفیت و شکل گیری شهر بحث کرده است . اسفندیار بیگلری نیز مطالعات مختلفی در مورد بازار در شهرهای ایرانی خصوصاً بازار همدان داشته و می توان وی را اولین کسی دانست که تأثیر عوامل اقلیمی را در ساختمان بازار مورد مطالعه قرار داده است . 4.< >واژه ب -  بازار دانشنامه جهان اسلام – زیر نظر مصطفی میرسلیم  بنیاد دائره المعارف اسلامی یکی از کاملترین منابع فارسی ، بازار می باشند . که به ارائه اطلاعات دایره المعارفی در مورد بازار توفیق بسیار یافته اند . اطلاعات غالباً محدود و مختصر بوده لیکن جامعیت بسیار زیادی دارند . ج) رساله ها و پایان نامه ها و پژوهشها ی مرتبط با بازار < >پور احمد ، احمد ، « بررسی تحولات کارکردی بازار کرمان » دانشگاه تربیت مدرس ، رساله دکتری رجبی ، آزیتا ، « مطالعه جغرافیایی بازارهای سنتی – اقماری تهران ( تجریش ، شهر ری » ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات ، رساله دکتری . یابنده ، زینب ، « تحلیلی بر روند گسترش و عملکرد بازار شهر رشت » ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی ، رساله کارشناسی ارشد . موسوی، مریم السادات ، « بررسی نقش و عملکرد تجاری بازار تجریش بر روی حوزه نفوذ آن » ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی ، رساله کارشناسی ارشد . شهرام ، مینویی ، « کاربرد GIS  در تحلیل جغرافیایی بازار کرمان » دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی ، رساله کارشناسی ارشد . زنگی آبادی ، علی « جغرافیا و برنامه ریزی شهری کرمان  »  دانشگاه تربیت مدرس ، مطالعه سیستماتیک روی بازار کرمان انجام داده که ارزش کار وی را بیشتر نموده است . نوروزی ، سیمین ، « شناخت بازارهای سنتی ایران » دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران .

    abstracts

    The Khoy city , to the attention of fit geographical and natural stuation , because of being in important commercial roods such as Abrisham rood , since long was one of the important commr cial cities of Iran .

    Infact this subject og being in important commercial roods such as Abrisham rood that was one of the biggest connective roods to East and west , and also the commercial importance of city was major reasons to create and develop the city .

    In this reserrch we are mainly to follow historical , physical and applied study of the Khoy city and are more particular for it ,s market .

    We also in this research want to give market Hansitions process in past and present in geographical transitions frame , the consideration of its quantit ative and qualitative changes to the reader of research , and also with the positive points consideration of the market ( such as tourist absor btion ) to be follow to give usefull plat form to protect and revive market traditional contexts .

    The ways and stages of this research execution more particular are including 3 tatal sections : explaintory , field form and systemic that in the explaintory way with the use of library sources and eritten sources and statistical ways assembled and provided the required information . in the field form to the attention of research assumptions with the ways such as inter view , obser vation and questionnaire distri bution assembled required information .

    And in the systemic way with the use of computer softwares is paied the relation between assembled information and subjects .

    In khoy city the market was as most important relational axis and main rood of the city was sharing particular stuation in economic and commercial of the city and is caused gathering most important activities and urbanspace in the itd vicinity . for this reason . was sharing different economic , social , political , religious and communicative roles .

    Architecture kind and style of the historical context of khoy market also as an historical cultural effect and symbol is the root cause in traditional architecture and region people culture that in the long time is formed and to this reason have revival and protection value .

    But todays is done in new tran sitions and derelopment , so that is decreased urban and regional role of khoy market . historical context of the market also had some changes and transitions and is placed in the demolition way . 

  • فهرست و منابع پایان نامه بررسی نقش و عملکرد بازار خوی

    فهرست:

    مقدمه

    فصل اول : چهار چوب تحقیق

    1-1- بیان مسئله.......................................................................................................... 2

    1-2- ضرورت و اهمیت تحقیق ................................................................................... 4

    1-3- اهداف تحقیق .................................................................................................... 5

    1-4- سوالات تحقیق .................................................................................................. 5

    1-5- فرضیات تحقیق ................................................................................................. 5

    1-6- پیشینه تحقیق ( ادبیات مربوطه ) .......................................................................... 6

    1-7- قلمرو مکانی – زمانی تحقیق ............................................................................. 10

    1-8- مراحل و روش تحقیق ....................................................................................... 10

    1-9- محدودیت و مشکلات تحقیق............................................................................. 11

     1-10- تعریف واژه بازار ........................................................................................... 11

    فصل دوم : ادبیات و مبانی نظری تحقیق

    2-1- تئوریها و نظریه های تحقیق................................................................................ 16

         2-1-1-نظریه اقتصادی شهر بعنوان یک بازار ......................................................... 16

         2-1-2- نظریه رابرت دیکنسون ( نظریه ساخت عمومی شهرها ) ............................. 17

         2-1-3- نظریه ارنست برگس ( ساخت شهر بصورت دوایر متحد المرکز ) ............... 18

         2-1-4- نظریه مکان مرکزی والترکر پستالر ............................................................ 19

         2-1-5- نظریه گوشاو و جووانی ........................................................................... 21

         2-1-6- نظریه زیبا سازی ( شهر سازی تعویضی ) تجربه پاریس ............................. 21

    2-2- پیشینه تاریخی پیدایش بازارها ............................................................................ 24

    2-3- سیر تکامل و تحول شهر و بازار در ایران ............................................................ 26

         2-3-1- دوره صفویه ( قرن 11 تا 13 هجری قمری ) ............................................. 26

         2-3-2- دوره قاجار ............................................................................................ 28

         2-3-3- دوره پهلوی ........................................................................................... 30

         2-3-4- از انقلاب اسلامی تا حال ......................................................................... 32

    2-4- عناصر کالبدی بازارهای سنتی ............................................................................. 33

         2-4-1- حجره و دکان ......................................................................................... 36

         2-4-2- مجموعه های سر پوشیده ......................................................................... 37

         2-4-2-1- تیم .................................................................................................... 37

         2-4-2-2- تیمچه ................................................................................................ 37

        2-4-3- خان یا سرا .............................................................................................. 37

        2-4-4- راسته ...................................................................................................... 39

        2-4-5- چهار سو یا چهار سوق ............................................................................. 40

    2-5- عناصر تجاری و تولیدی .................................................................................... 41

         2-5-1- کارگاه ها ............................................................................................... 41

         2-5-2- قیصریه .................................................................................................. 41

    2-6- عناصر با نقش انباری ......................................................................................... 42

        2-6-1- خانبار ، خان انبار ..................................................................................... 42

        2-6-2- کاروانسرا یا سرا ...................................................................................... 42

    2-7- عناصر مذهبی ، اجتماعی ، فرهنگی و خدماتی ..................................................... 44

         2-7-1- مسجد ................................................................................................... 44

         2-7-2- حمام ..................................................................................................... 45

    2-8- عناصر ارتباطی و حفاظتی .................................................................................. 46

         2-8-1- میدان ..................................................................................................... 46

         2-8-2- گذر ....................................................................................................... 47

         2-8-3- در و دروازه ........................................................................................... 48

    2-9- شکل بازار در اقلیم های مختلف ایران ( ریخت شناسی اقلیمی بازار ) ................... 48

         2-9-1- بازارهای مناطق مرطوب و پر باران کرانه های جنوبی در پای خزر .............. 49

         2-9-2- بازارهای مناطق گرم و مرطوب سواحل جنوبی ایران .................................. 50

         2-9-3- بازارهای نواحی سرد و کوهستانی و مرتفع ............................................... 51

         2-9-4- بازار در مناطق گرم و خشک و دشت های فلات ایران .............................. 52

    2-10- بازارها از نظر فرم و شکل فضای معماری ......................................................... 56

         2-10-1- بازارهای منظم ( طراحی شده یا دارای طراحی معمارانه ) ......................... 56

         2-10-1-1- بازارهای خطی یا طولی ( یک بعدی یا تک محوری ) .......................... 57

         2-10-1-2- بازارهای گسترده ( چند محوری یا دو بعدی ) .................................... 57

         2-10-2- بازارهای نا منظم ( خودرو یا طراحی نشده یا بدون طراحی معمارانه ) ....... 57

    2-11- عوامل مؤثر در ساخت اکولوژیکی و توزیع فضایی و نحوه استقرار اصناف و

     فعالیتها در بازارهای سنتی........................................................................................... 58

         2-11-1- جاذبه و کشش اصناف و راسته های تخصصی ........................................ 59

         2-11-2- ویژگیها و خصوصیات هر صنف و فعالیت ............................................. 60

         2-11-3- همگرایی فعالیتهای همنوع و هماهنگ و سازگاری آنها ............................. 60

         2-11-4- واگرایی فعالیتهای ناسازگار ( تفکیک و جدایی فعالیتهای ناسازگار ) ......... 62

         2-11-5- همبستگی و گرایش های قومی ، مذهبی و نژادی ..................................... 63

         2-11-6- امنیت و حفاظت ................................................................................... 64

    2-12- عملکردها و نقش های مختلف بازار ................................................................. 66

         2-12-1- نقش و عملکرد اقتصادی بازار ............................................................... 67

         2-12-2- نقش و عملکرد اجتماعی بازار ............................................................... 68

         2-12-3- نقش و عملکرد مذهبی – فرهنگی بازار .................................................. 69

         2-12-4- نقش و عملکرد سیاسی بازار .................................................................. 71

         2-12-5- نقش و عملکرد کالبدی – ارتباطی بازار .................................................. 73

    فصل سوم : بستر جغرافیایی تحقیق و سیر استقرار شهر خوی

    3-1- جغرافیای طبیعی شهر......................................................................................... 77

         3-1-1- موقعیت جغرافیایی شهر و اطراف آن ........................................................ 77

         3-1-2- موقعیت ارتباطی شهر .............................................................................. 82

         3-1-3- مسائل کلی زمین شناسی ......................................................................... 82

         3-1-3-1- توپوگرافی شهر خوی .......................................................................... 82

         3-1-3-2- شیب زمین ......................................................................................... 83

         3-1-3-3- ساختار زمین ...................................................................................... 84

         3-1-4- آب و هوا .............................................................................................. 84

         3-1-4-1- بارش ................................................................................................ 84

         3-1-4-2- دما .................................................................................................... 87

         3-1-4-3- روزهای یخبندان ................................................................................. 88

         3-1-4-4- فشار و باد ......................................................................................... 89

         3-1-4-5- تابش آفتاب ....................................................................................... 90

    3-2- جغرافیای انسانی شهر خوی ............................................................................... 91

         3-2-1- وجه تسمیه ............................................................................................ 91

         3-2-2- گذشته تاریخی ....................................................................................... 92

         3-2-3- موقعیت سیاس – اداری .......................................................................... 93

         3-2-4- ساختار جمعیتی شهر خوی ...................................................................... 94

         3-2-4-1- تحولات جمعیتی شهر خوی ................................................................ 94

         3-2-4-2- تغییرات بعد خانوار در شهر خوی ........................................................ 95

         3-2-4-3- ترکیب سنی وئ جنسی و درصد باسوادی در شهر خوی ........................ 97

         3-2-4-4- میزان مهاجرین وارد شده به شهر خوی در طی دهه 1375 – 1365 ......... 99

         3-2-5- ویژگیهای اقتصادی شهر خوی ................................................................ 103

         3-2-5-1- ساختار اقتصادی ، اشتغال و ضریب تکفل در شهر خوی ....................... 103

    فصل چهارم : مطالعه ویژگیهای ساخت و سازمان کالبدی بازار سنتی شهر خوی

    4-1- پیدایش شهر و چگونگی توسعه شهر و روند آن در ادوار گذشته .......................... 108

    4-2- جاده ابریشم و نقش و تاثیر آن بر شهر و بازار خوی ........................................... 121

    4-3- شروع اقدامات شهر سازی جدید و اثرات آن بر روی بافت قدیمی شهر خوی و

     بازار آن و عناصر و اجزاء اصلی شهر.......................................................................... 126

         4-3-1- تاثیر بر روی بافت قدیمی شهر ............................................................... 127

         4-3-2- تاثیر بر روی بافت بازار ......................................................................... 130

         4-3-3- تاثیر بر سایر فضاها و عناصر قدیمی شهر ................................................ 133

    4-4- شناخت کلی از بازار ........................................................................................ 136

    4-5- شبکه های دسترسی به بازار .............................................................................. 141

    4-6- روند تغییرات کالبدی بازار ................................................................................ 146

    4-7- عناصر بازار ..................................................................................................... 148

         4-7-1- مغازه ها و حجره ها ............................................................................... 148

         4-7-2- راسته ها ................................................................................................ 149

         4-7-3- حمام ها ................................................................................................ 151

         4-7-4- اماکن مذهبی ......................................................................................... 152

         4-7-5- کاروانسراها ........................................................................................... 160

    4-8- بررسی جغرافیایی خصوصیات معماری و مصالح ساختمانی بکار رفته در بازار ...... 164

         4-8-1- وضعیت معماری و مصالح بکار رفته ....................................................... 165

         4-8-2- وضعیت سقف و پشت بام دکانها ............................................................ 166

         4-8-3- وضعیت کف بازار.................................................................................. 167

         4-8-4- وضعیت شیب بازار ................................................................................ 168

    4-9- کاربری و نوع واحدهای تجاری بازار ................................................................. 168

    4-10- نحوه مالکیت واحدهای تجاری بازار ................................................................ 170

    4-11- تاسیسات و تجهیزات بازار ............................................................................. 171

         4-11-1- آب .................................................................................................... 171

         4-11-2- برق .................................................................................................... 173

         4-11-3- گاز ..................................................................................................... 173

         4-11-4- تلفن ................................................................................................... 173

         4-11-5- سیستم دفع فاضلاب ............................................................................ 174

         4-11-6- انشعابات آتش نشانی ........................................................................... 174

         4-11-7- سرویس های بهداشتی عمومی .............................................................. 175

         4-11-8- وسایل سرمایشی و گرمایشی ................................................................ 175

         4-11-9- امکانات رفاهی .................................................................................... 175

    4-12- آسیب شناسی و بررسی مشکلات بازار خوی و راهکارهای دفع آن .................... 176

         4-12-1- مشکلات کالبدی بازار خوی ................................................................. 176

         4-12-1-1- رطوبت و ترک ................................................................................ 176

         4-12-1-2- سقفها ............................................................................................. 176

         4-12-1-3- کف سازی ...................................................................................... 177

         4-12-1-4- مشکلات تاسیساتی .......................................................................... 177

         4-12-1-5- مسائل و مشکلات ترافیکی ............................................................... 178

         4-12-2- مشکلات حرکتی بازار خوی ................................................................. 178

    4-12-2-1 عدم باراندازهای مناسب در اطراف بازار...................................................... 179

         4-12-3- مشکلات اقتصادی بازار خوی ............................................................... 179

          4-12-4- مشکلات اجتماعی بازار خوی............................................................... 181

          4-12-5- مشکلات بصری بازار خوی ................................................................. 182

          4-12-6- مطالعات رفع مشکلات و آسیب ها ...................................................... 182

    4-13- نقش ها و عملکردهای بازار خوی ................................................................... 184

         4-13-1- نقش و عملکرد تجاری – اقتصادی بازار خوی ....................................... 184

         4-13-2- نقش و عملکرد اجتماعی – سیاسی بازار خوی ....................................... 185

         4-13-3- نقش و عملکرد مذهبی – فرهنگی بازار خوی ........................................ 186

         4-13-4- نقش و عملکرد کالبد ارتباطی بازار خوی ............................................... 187

    4-14- نتایج پرسشنامه ها .......................................................................................... 188

    فصل پنجم : پاسخ به فرضیات ، نتیجه گیری و پیشنهادات

    5-1- پاسخ فرضیات ................................................................................................. 210

    5-1-1 -  فرضیه اول ................................................................................................ 201

    نتیجه ........................................................................................................................ 210

    5-1-2- فرضیه دوم .................................................................................................. 210

    نتیجه ........................................................................................................................ 112

    5-2- نتیجه گیری....................................................................................................... 213

    5-3- پیشنهادات ....................................................................................................... 215

    منابع و مآخذ ............................................................................................................ 220

    منابع خارجی............................................................................................................. 224

    عکس ها................................................................................................................... 225

    ضمائم

    چکیده

    .

    منبع:

    1- آقاسی ، مهدی ، تاریخ خوی ، 1350 ، تبریز ، شفق .

    2- ابن حوقل ، صوره الارض .

    3- اشرف تاریخی رشد سرمایه داری در ایران دوره قاجاریه ، بخش تحقیقات شهری ، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران ، 1364 .

    4- اشرف ، احمد ، ویژگیهای تاریخی شهرنشینی در ایران دوره اسلامی ، 1354 تهران ، مجموعه تاریخی معاصر .

    5- اوبن ، اوژن ، ایران امروز ، 1362 ، تهران ، ترجمه علی اصغر سیدی ، انتشارات زوّار .

    6- بیرشک ، ثریا ، شناخت و بررسی بازارهای سنتی ایران ، پایان نامه معماری دانشکده هنرهای زیبا ، دانشگاه تهران ، 1350 .

    7- بیگلری ، اسفندیار ، بازارهای ایران ، 1355 ، تهران ، مجله هنر و مردم ، شماره 162 .

    8 - پرهیزگار ، اکبر ، الگوی مناسب برای مکان گزینی مراکز خدمات شهری ، 1375 ، تهران ، دانشگاه تربیت مدرس .

    9- پوراحمد ، احمد ، جغرافیا کارکردی بازار کرمان ، 1376 ، مرکز کرمان شناسی .

    10- پیرنیا ، محمد کریم ، اشنایی با معماری اسلامی ایران ، 1372 ، دانشگاه علم و صنعت .

    11- پیرنیا ، محمد کریم ، درباره شهرسازی و معماری سنتی ایران ، 1370 ، مجله آبادی شماره 1 .

    12- پور گشتال ، هامر ، تاریخ امپراطوری عثمانی ، 1367 ، تهران ترجمه میرزا زکی علی آبادی ، به اهتمام جمشید یکان فر ، انتشارات زرّین .

    13- حبیبی ، سید محسن ، از شار تا شهر ، 1375 ، دانشگاه تهران .

    14- حموی ، یاقوت ، معجم البلدان ، جلد 3 .

    15- حیدری ، رضا ، سیمای میراث فرهنگی آذربایجان غربی ، 1382 ، وزرات فرهنگ و ارشاد   اسلامی .

    16- دهخدا ، علی اکبر ، لغت نامه ، 1325 ، تهران .

    17- دوسرسی ، کنت ، ایران 40 – 1839 ، 1362 ، ترجمه دکتر احسان اشراقی ، مرکز نشر    دانشگاهی .

    18- رجبی ، آزیتا ، ریخت شناسی بازار ، 1386 ، تهران ، آگاه .

    19- رجبی ، آزیتا ، « مطالعه جغرافیایی بازارهای سنتی – اقماری تهران ( تهران ، شهر ری ) » ، 1377 ، رساله دوره دکتری دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات .

    20- رهنمایی ، محمد تقی ، مجموعه مباحث و روشهای شهرسازی ، 1371 ، مرکز مطالعات و تحقیقات معماری و شهرسازی ایران .

    21- ریمون ، اندره ، شهرهای بزرگ عربی اسلامی ، 1370 ، ترجمه دکتر حسین سلطان زاده ، نشر مترجم .

    22- زنگی آبادی ، علی ، جغرافیا و برنامه ریزی شهری کرمان ، 1370 ، مرکز کرمان شناسی .

    23- ریاحی ، محمد امین ، تاریخ خوی ، 1372 ، توس .

    24- سعیدی رضوانی ، عباس ، بینش اسلامی و جغرافیای شهری ، 1364 ، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی ، بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی ، شماره 8 .

    25- سلطان زاده ، حسین ، روند شکل گیری شهر و مراکز مذهبی در ایران ، 1362 ، آگاه .

    26- سلطان زاده ، حسین ، فضاهای شهری در بافت های تاریخی ایران ، 1362 ، دفتر پژوهش های فرهنگی .

    27- سلطان زاده ، حسین ، مقدمه ای بر تاریخ شهر و شهر نشینی در ایران ، 1362 ، امیر کبیر .

    28- سلطان زاده ، حسین ، بازارهای ایرانی ، 1380 ، دفتر پژوهشهای فرهنگی ، شاردن ، سیاحتنامه شاردن ، 1349 ، ترجمه محمد عباسی ، امیر کبیر .

    29- شکویی ، حسین ، جغرافیای اجتماعی شهرها ، ( اکولوژی اجتماعی شهرها ) ، 1365 ، جهاد دانشگاهی .

    30- شکویی ، حسین ، دیدگاههای نو در جغرافیای شهری ، ج 1 ، 1373 ، سمت .

    31- شیعه ، اسماعیل ، مکقدمه ای بر مبانی برنامه ریزی شهری ، 1370 ، علم و صنعت .

    32- شیبانی ، احمد ، اصول علم مارکتینگ ، 1356 ، دانشگاه شهید بهشتی .

    33- صدرایی خویی ، علی ، سیمای خوی ، 1373 ، سازمان تبلیغات اسلامی .

    34- غلامی رنانی ، محسن ، موانع کارآیی بازار اقتصاد ایران ، 1376 ، سازمان برنامه و بودجه .

    35- فرید ، یدالله ، جغرافیا و شهر شناسی ، 1368 ، دانشگاه تبریز .

    36- فلامکی ، محمد منصور ، باز زنده سازی ، بناها و شهرهای تاریخی ، 1374 ، دانشگاه تهران .

    37- فلامکی ، محمد منصور ، سیری در تجارب مرمت شهری ، از ونیز تا شیراز ، 1357 ، وزرات مسکن و شهرسازی .

    38- فلاندن ، اوژن ، سفرنامه فلاندن ، ترجمع حسین نور صادقی ، 1356 ، اشراقی .

    39- لینچ ، کوین ، سیمای شهر ، ترجمع منوچهر مزینی ، 1374 ، دانشگاه تهران .

    40- مشهدیزاده ، دهاقانی ، ناصر ، تحلیلی از ویژگی های برنامه ریزی شهری در ایران ، 1373 ، دانشگاه علم و صنعت .

    41- مهندسین مشاورفر افزا ، طرح جامع خوی ، 1370 .

    42- نجفی ، ناصر ، ایران قدیم ، تهران قدیم ، 1362 ، نشر جمال زاده .

    43- نجفی ، ناصر ، دارلخلافه تهران درصد سال پیش ، 1368 ، ارغوان .

    44- نصیری ، بهروز ، خوی در گذر زمان ، 1381 ، قراقوش .

    45- نصیری ، بهروز ، مساجد و بناهای تاریخی خوی ، 1379 ، فرمانداری خوی .

    46- نصیریان ، علی اصغر ، جغرافیای شهری ایران ، 1374 ، دانشگاه پیام نور .

    47- نوروزی ، سیمین ، شناخت بازار های سنتی ایران ، 1359 ، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه   تهران .

    48- وبر ، مارکس ، شهر درگذر زمان ، 1369 ، ترجمه شیوا کاویانی ، نشر شرکت سهامی .

    49- ولف ، رام کلاس ، راه های کارئان رود در ایران ، 1364 ، ترجمه علیرضا میهنی ، مجله اثر .

    50- ودیعی ، کاظم ، در بازار اروبافت نوین شهری ، 1350 ، مجله زمین و زمان ، شماره 4

    51- وزارت آموزش . پرورش ، جغرافیای استان آذربایجان غربی ، 1380 ،

    52- ویرث ، نظری اجما به شهر شرقی بر مبنای تحقیقات جدید در زمینه فرهنگ مادی ، ترجمه مصطفی مومنی ، دانشگاه شهید بهشتی .

    53- هاروی ، دیوید ، عدالت اجتماعی شهر ، 1376 ، ترجمه فرخ حسامیان ، نشر مطالعات شهری انتشارات پردازش .

    54 – هفته نامه اورین خوی

    55 – هفته نامه خوی

    منابع خارجی

     

    Bonine . Micheal . “ Islam and commerce : Wapf and the Bazaar of yazd Iran “ Erdkunde . 1987

     Bemont . fredy . “Bazares et caravanserails object et mondes” . 197

     Ehlers E . city and hintcrland in Iran . The example of tabas khorassan 1977 .

    Ehlers . E . Dezful and sein umlund  1977 .

    Gavbe . Heinzand wirth . Eugen . Del Bazarvan Isfahan . 1978

    Grotzbach . Erwin . Stadte und Bazar in afghaniztan . Eine Stadt geographische untersuhung Wiesbaden , 1979 .

     Harvay , david . Social juticc and the city . London . 1973 .

    Ray mand . Andre . The Great Areb cities in 16 th – 18 th centur an introduction . Now york univcrsity . 1984 .

    Schwcizer . Gunther . Tabriz und der bazaar erdkunde . 1972 .

    Writh . Eugen . “ zum problem des Bazars und der umiand bezichneng . Iranischer stadt “ Die Erdw 1972 .

     

    .

پروپوزال در مورد پایان نامه بررسی نقش و عملکرد بازار خوی , گزارش سمینار در مورد پایان نامه بررسی نقش و عملکرد بازار خوی , تز دکترا در مورد پایان نامه بررسی نقش و عملکرد بازار خوی , رساله در مورد پایان نامه بررسی نقش و عملکرد بازار خوی , پایان نامه در مورد پایان نامه بررسی نقش و عملکرد بازار خوی , تحقیق در مورد پایان نامه بررسی نقش و عملکرد بازار خوی , مقاله در مورد پایان نامه بررسی نقش و عملکرد بازار خوی , پروژه دانشجویی در مورد پایان نامه بررسی نقش و عملکرد بازار خوی , تحقیق دانشجویی در مورد پایان نامه بررسی نقش و عملکرد بازار خوی , مقاله دانشجویی در مورد پایان نامه بررسی نقش و عملکرد بازار خوی , پروژه دانشجویی درباره پایان نامه بررسی نقش و عملکرد بازار خوی

دریافت لینک دانلود به صورت خودکار بلافاصله پس از پرداخت

امکان پرداخت آنلاین از طریق کلیه کارت های عضو شتاب

ثبت سفارش
تعداد
عنوان محصول